Ateki?

Aspertuko zarete, ni baino askoz ere lehenago, ikusiko duzue. Atera, atera argazkiak, eta hitz egin zuen artean nola litekeen, nola den posible, nola egiten dudan, non dagoen trukua… Baina, azkenean, etorri zareten bezala joango zarete, kalean gora edo kalean behera, tarteka burua atzera itzuliz, ea bizkarra eman duzuen bitartean mugitu naizen begira. Lasai, ez dizuet eta aukerarik emango. Zoazte denok, bai, eta geratuko naiz bakarrik, azkenean eta kostata, eta orduan jaitsiko naiz hemendik.

Inguratu egiten nauzue, bueltan-bueltan, eta harrituta geratzen zarete nola nagoen ikusita: bi hankak airean, eta bastoi soil batek, ezkerreko eskuarekin helduta, eusten dio nire gorputzaren pisu guztiari. Zerbait esaten diozue elkarri, belarrira, eta batez ere argazkiak ateratzen dituzue, behin eta berriz, zuen herrialdeetara itzultzen zaretenean erakusteko lagunei zer ikusi duzuen Lisboan. Nire aurrealdean, lurrean, jartzen dudan paper handian garbi jartzen du: geldirik egotearen errekorrak badauzkat eta baneuzkan, e-rre-ko-rrak, eta Guinessa ere izan nuen 1988tik 1997ra, 15h 02′ 55” ezertarako mugitu ere egin gabe. Ai, orduan bai, errazagoa zen honela bizimodua ateratzea orain baino, konpetentzia ugaritu egin zait eta, eta gaur egun edozein jartzen da kalearen erdian, mozorrotuta, geldirik, diru eskean; horregatik, beste zerbait asmatu behar izan nuen, eta hementxe naukazue. Nola egiten dudan? Egon zain, egon zain, noizbait jaitsiko naiz eta. Baina aspertuko zarete, ni baino askoz ere lehenago, ikusiko duzue.

    Afaldu ondoren, dudan egon gara Alfama auzoko taberna tipiko horietako batera joan edo ez, fadoak entzutera. Arratsaldean Largo das Portas do Solen egon gara, begiratoki aparta horretatik Tejo ibairako ikuspegi zoragarriaz gozatzen, itsasontzien joan-etorriari begira, eta handik Alfamara jaitsi garenean, kale estuetatik barrena, etengabe gonbidatu gaituzte, baita bisita-txartelak eman ere, prezio berezia egingo digutela afariaren eta fadoen truke. Baina hainbesteko pelmada eman digute, nahiago izan dugu Terreiro do Paço inguruko taberna xume batean afaldu, merke eta ondo, eta orain, eguneko azken argiekin ilunabarrean, erabaki dugu fadoak biharko uztea eta oinezkoentzako Rua Augusta kalean gora egitea, Baixa auzoan.Goizean baino askoz ere jende gutxiago dabil, eta taberna bateko zerbitzari batzuk presaka jasotzen ari dira kalearen erdi-erdian dauden mahai eta eserlekuak, noiz eta terrazan eserita egoteko girorik onena dagoenean, gaugiroan. Hiru gazte daude zutik arropa-denda bateko eskaparate argitsu baten aurrean eta urrutitik sumatu dugu gaitaren soinu gozoa; neska bat gaita jotzen ari da, beste bat panderoa eta mutila danborra. Gerturatuta, gustura entzun dugu pare bat abesti.

Aurrerago, gizon bat ikusi dugu zutik mahai antzeko baten gainean, kalean, eskuan plastiko hutsezko inbutu handi urdin batekin, megafonoa balitz bezala. Zaila da zer dioen bereiztea, oraindik urruti baikaude, baina gerturatzean hasieran pentsatu dut islamiarra dela eta errezoka ari dela, ilunabarrean otoitzean ari dela, buru gainean durbante antzekoa baitarama, eta bizar sarri-sarria. Baina ez; Joao da, edo Paulo, edo Antonio Manuel… Eskorga baten gainean dago zutik, eta horren gainean dauzka bere ondasun guztiak: lotarako koltxoia, mantak, arropak… Alboan, Linda, eskorgari lotuta eta eserita nagusiaren ondoan, gaueroko ikuskizunaren lekuko, lurrean dagoen aurrealdeko kapelara norbaitek txanponen bat noiz botako. Gerturatuta, segituan ezagutu ditugu plastiko urdinetik airean barreiatzen ari diren hitzen eta noten nolakotasuna: bakardadea, tristura, barne-mina, malenkonia, fatalismoa…

-Hara! Fadoa! -esan du Arantzak.

/* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:”Tabla normal”; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:”"; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:”Times New Roman”; mso-fareast-font-family:”Times New Roman”;}

/* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:”Tabla normal”; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:”"; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:”Times New Roman”; mso-fareast-font-family:”Times New Roman”;}

Itsua igo da metrora, Alvaladeko geltokian. Bastoi zuria baino lehenago ikusi diot aurpegiera, eta segituan atentzioa eman dit ez daukalako batere begirik, betazalek ez dutelako ezer estaltzen, ez bada hutsunea. Hemen, gurean, bizi balitz, seguru asko betaurreko beltzak jantziko lituzke, Kaxianok bezala, baina Lisboan ezinbestekoa zaio gabezia erakustea errukia sorrarazteko, eta niri, egia esan, zeharo erasan dit.

Lepotik zintzilik egurrezko kutxa beltz bat darama papar aldean, eskuineko eskuarekin astindu eta eskaintzen duena, eta txanpona sartzeko zuloa erakusten digu bidaiarioi, distantzia auskalo zeren bidez neurtuta, ez gertuegi, ez urrutiegi, tarte egokian; ez dakit nola, baina ederki sumatzen du non geratzen zaion jendea.

Bagoian aurrera dator, pasillotik, ezkerreko eskuaz bastoia aurrealdean arrastaka lurrean, bide-erakusle, eta hortzetan zerbait errepikatzen du behin eta berriz, beti hitz berberak, portugesez; agian izango da “Limosna bat eman itsu honi, arren”, edo “Errukitu nirekin eta eman zerbait, ostia!”, edo “Ikusiko duzue ni bezala geratzen bazarete…”. Neure pentsamenduetan nenbilela, ohartzerako alde egin dit bagoian aurrera, eta atera gabe poltsikoan geratu da eman-ez eman nenbilkien txanpona. Hurrengo geltokia “Areeiro” iragarri du emakume-ahotsak megafoniatik.

Konturatzerako, gure bizkarraldetik beste itsu bat etorri zaigu, joandakoaren bide beretik, kontrako norabidean, hau ere bastoi zuriarekin bidea eginez aurretik. Honek ere zerbait errepikatzen du, behin eta berriz, letania, eskaera, eta berdin astintzen du egurrezko kutxa. Baina ez dit hainbesteko zirrara eragin, igual hau itsua izan bai, baina begiak badituelako. Edo akaso ohitzen ariko naiz, Lisboara egokitzen eta honelakoak normaltzat hartzen.

Pentsatu dut gure bagoiaren lekuren batean elkarrekin gurutzatuko zirela bi itsuak, elkarren kontrako norabidean baitzihoazen, eta igual elkarri dirua ere eskatuko ziotela, elkarri zerbait esango ziotela, igual elkar ezagutuko dutela… Eta hortik aurrera, imajinazioa urrutirago joan zait. Imajinatu ditut biak metro handi honen barrunbeetan mugitzen egunero, bizimodua ateratzen, iluntasun eternalean berdin zaiela metroko linea berdea, urdina, horia edo gorria, geltoki batetik besterako joan-etorrian, bagoi batetik bestera mugitzen, egurrezko kutxak astintzen, ezer ere ikusi gabe, satorrak lurpean bezala.