/* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:”Tabla normal”; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:”"; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:”Times New Roman”; mso-fareast-font-family:”Times New Roman”;} Zumaiako lurrak edo terrenoak noraino iristen diren jakin nahian, aspaldian makina bat ibilaldi egina naiz muga-lerro imajinarioaren gainean edo hurbil, batzuetan hanka bat gure herrian, bestea auzokoan. Ibilaldi horietan, unerik politenetako edo gozagarrienetako bat mugarriak aurkitzea da. Batzuk zaharrak, beste batzuk berriak; batzuk kareharrizkoak, beste batzuk porlanezkoak, edo hareharrizkoak, edo burdinazkoak; batzuk kubo-itxurakoak, zuzen-zuzenak, eta beste batzuk irregularrak; batzuk ageri-agerian, bide ondoan, eta beste batzuk ezkutuan erreka bazterretan, zelaiaren erdian edo sasi artean.
Ikusi edo aurkitu ditudan mugarri horiek zerrendatuta, guztira 17 irteten zaizkit. Baina neurketetako paper zaharrak begiratuta, askoz ere gehiago izan beharko lukete; adibidez, Zumaia eta Deba arteko muga-lerroan 9 omen daude, eta 5 baino ez ditut aurkitu…
Mugarri horietako bakoitza berezia da, eta halaxe jaso nahiko nituzke hemen, banan-banan, bakoitzaren pare bat argazkirekin.
1) Palankamugarri
Izenak berak adierazten du nolakoa den: burdinazko palanka, harraldeko haitzean goitik behera, zutik sartua. Zumaia eta Deba arteko mugan, iparraldeen dagoena da.


2) Pikotekoa
Bidearen bazterrean dago, umil-umil, ia ezkutatuta.


3) Andikaraberrikoa
Pikote eta Andikaraberri baserrien arteko bidearen azipaldean, bidetik metro batzuk behera eginda.


4) Andikarazarkoa
Elorriagarako bidearen ondo-ondoan, belar artean. Zenbat aldiz pasatu ote gara ondotik, eta hor dagoela konturatu ez…


5) Jadarrekoa
Lurrean botata dago. Hemen bat egiten dute hiru udalerrik: Zumaiak, Debak eta Zestoak.


6) Ezkaraztokoa
Saloente ermitatik gertu, zelaiaren erdian, Ezkarazto mendiaren magalean. Belarra moztuta baldin badago, erraz ikusten da, baina bestela kostatu egiten da aurkitzea.


7) San Lorentekoa
Emitaren ondo-ondoan, kaxa-antzekoa ere egina dauka are gehiago nabarmentzeko.


8 Santakrutzerrekakoa
Indamendiren azpialdeko errekan, Narbazterrekatik Artzain baserrirako bidearen ondoan.


9) Zigotzagakoa
Meagatik Elkanorako errepidearen ondoan, eskuinaldean, pare bat metro behera. Hemen bat egiten dute Aizarnazabalek, Getariak eta Zumaiak.


10) Artzaingoa (1)
Baserriaren ondoko txabola baten alboan.


11) Artzaingoa (2)
Artzain baserritik 50 metro ingurura dago, porlanezko pistaren azpialdean.

12) Bentatxokoa
Porlanezko pista horren alboan.


13) Guruzelaikoa
Meagatik autopista azpitik pasatuta, Azuerrekaren bazterrean, Guruzelai baserritik gertu.


14) Errekaldekoa
Arteaga eta Karakas baserrien artean doa Arteagaerreka, eta hantxe, sakonunean, dago mugarria.


15) Karakaskoa
Karakastik Arteagarako bidearen ondo-ondoan.


16) Zumentzukoa
Santiagotik Karakas baserrietara doan pistaren ondoan, Zumentzu izeneko parajean.


17) Santiagokoa
Maia izeneko haitzaren alboan, zutikakoaren gainean. Nolanahi ere, mugarri hori ez dator bat gaur egun Foru Aldundiaren mapetan ageri den muga-lerroarekin; izan ere, azken horrek mugarria tunelaren parean jartzen du. Garai batean, mugarria Laia etxe/baserriaren ondoan zegoen, han hasten baitzen Getariarako bidea; baina gertatu da Santiago hondartza etengabe handitu egin dela, eta badirudi terreno horiek (paperetan, behintzat, bai) Zumaiarentzat direla. Pixkanaka-pixkanaka, Orroagara iritsiko ote gara?


Horra hor 17 mugarri, zein baino zein bereziagoak. 17 baino ez, eta seguru asko izango dira gehiago, ezkutuan edo beste norbaitek ezagutzen dituenak, eta eskertuko nuke horien gaineko informazioa edo beste edozein bitxikeria.
Horra hor 17 mugarri, tipi-tapako ibilaldi baten bidez egun batean ikusteko modukoak… Hurrengo batean, proposamen zehatza. Hasi prestatzen!