17 mugarri, ibilbidea airetik

2011(e)ko Irailak 29

Gonbidapena egin nizuen, urriaren 8an Zumaiaren muga-lerroko 17 mugarri ikusteko, eta gaurkoan bideo baten bidez ibilbidea erakutsi nahi dizuet, baita etortzera animatu ere.

Irudiak ikusita, nabarituko duzue eskuaren dardara, baina ez nago ohituta helikopteroan ibiltzen, eta bideo-kamera ere ez zenez nirea…

Bideoa hemen daukazue, eta animatuz gero, idatzi mezu bat (ateki@hotmail.es), batez ere Elkanoko bazkaria aurrez enkargatzeko.

Animatzen al zarete? Egun-pasa polita egiteko aukera daukazue!


Alarderik gabeko emakumeak

2011(e)ko Irailak 22

/* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:”Taula normala”; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:”"; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:”Times New Roman”; mso-ansi-language:#0400; mso-fareast-language:#0400; mso-bidi-language:#0400;}

 Hauxe 2011-09-22ko Hitzako “Bostekoa” atalean argitaratutakoa:

 

/* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:”Taula normala”; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:”"; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:”Times New Roman”; mso-ansi-language:#0400; mso-fareast-language:#0400; mso-bidi-language:#0400;} Urtea joan eta etorri, beti gertatzen zait konturatzerako eta oharkabean iristen zaidala Hondarribiko Alardea, eta zapuztuta geratzen naiz, amorrarazita, sentsazio berbera nagusitzen zaidalako: ez dugu aurrera egiten, berdinean jarraitzen dugu, eta aurtengoan, gainera, badirudi atzerapausoa eman dugula, batzuei ibilbidea aldarazita. Hori gutxi balitz, zoritxarrez, aurtengoan beste berri bat ere izan dugu: emakume bat hil da, Alardeko desfileko tiro baten ondorioz. Hori jakin nuenean, pentsatu nuen igual behingoagatik debekatu ere egingo zutela (askoz gutxiagogatik ere galarazi izan dituzte beste ekitaldi batzuk); eta gero imajinatu nuen debekatzen ez badute, datorren urtean gezurretako eskopetekin desfilatzera behartuko dituztela, jostailu-dendetakoekin, kortxozko tapoiak listariarekin lotuta kanoietan, punba!

Egia esan, gaur egungo begietatik ikusita, erabat garaiz kanpoko ohitura iruditzen zait desfile militar hori, ahaztekoa, eta pentsatzen dut batzuen parte hartzeko gogoa ez dela izango ohitura edo tradizio bera maite dutelako, ezpada askoz ere gehiago dagoelako jokoan: batzuen parte hartzeko nahia eta beste batzuena ez uztekoa. Kaskagogorkeria hutsa baino gehiago ere bada, ordea: oinarrizko eskubideen aldarrikapena eta ukapena.

Tradizioa tradizioa omen, aldaezina eta mantendu beharrekoa, eta akordatu naiz beste leku batzuetan batere zalapartarik gabe eta normal-normal aldatu dituztela ohiturak: lehen, Antzuolan, festetan, mairua hil egiten zuten, baina azken urteetan epaitu eta barkatu egiten diote bizia; edo orain normaltzat jotzen dugu Donostiako danborradan emakumeak gizonezkoen alboan irtetea; edo Mutrikuko festetan, aurten, benetako ahateak askatu beharrean, plastikozkoak jarri dituzte ur gainean; edo euskal jaietan ohitu ere egin gara emakumeak kamiseta tirantedunarekin ikusten, edo gizonezkoak txapelik edo abarkarik gabe; edo Aste Santuko prozesioa, hain tradizionala eta gorde beharrekoa, bertan behera geratu izan da gure herrian, santuak ateratzeko inor ez zegoelako… Adibideak nahi adina, tradizio edo ohitura batzuk nola utzi izan diren albo batera zentzutasuna nagusitu denean, tradizioari batere traiziorik egin gabe.

Tradizioarengatik balitz, gizonak besterik ez lirateke ibiliko estropadetan, baina batzuek urtez urte egin duten lanari eta erakutsi duten irmotasunari esker, ohitu ere egin gara emakumezkoak arraunean ikusten, eta nola egin arraunean, gainera! Duela hogeita bost urte, Zumaiak Kontxako bandera irabazi zuenean, ez genuen imajinatu ere egingo urte batzuk geroago gure herriko emakumeak han ikusiko genituela bogan, bandera irabazteko lehian. Eta aurten ikuskizuna, eta nolakoa, emakumezkoek eman dute. Halako batean, herritarrok konturatu gara emakumeek zenbateko balentria egin duten, eta berriz ere ikusi ditugu kamiseta gorriak kalean, txaranga bazterrak alaitzen; berriz ere bular aldea puztu zaigu herrian horrelako neskak edukitzeagatik, eta denok sentitu gara zumaiarrago, pozik eta harro.

Kontxako bigarren egunean, Espainia urruneko bidaiatik bueltan etorri eta neskei Zumaian egindako ongietorri bero eta gorriaren ondorena ikusita, pentsatu nuen zer izango ote zen hura bandera irabazi izan balute… Gehiegia!

Neskek izugarrizko lana egin dute, batere alarderik gabe, batere handikeriarik gabe, isil-isilik eta umil-umil. Eta Zumaiako -eta beste herrietako- neska arraunlarien handitasuna ikusita, Hondarribiko Jaizkibel konpainiakoekin akordatu naiz, nahi bezalako alarderik gabe, baina setatsu, gogor, berdintasunaren aldeko txanpan. Animo, neskak!

neskak-telmo-deun-oninart-copia.jpg


Mugako ibilbidea

2011(e)ko Irailak 6

Aurrekoan, 17 mugarriak non zeuden adierazi nuen; gaurkoan, proposamen zehatza egingo dut egun batean Zumaiaren muga-lerroaren gaineko ibilbidea egiteko, ahalik eta hurbilen mugatik, baina eroso eta sasitzetan sartu gabe, erreketako uretan busti gabe.

Hauxe proposamen zehatza (parentesi artean, 17 mugarriak):

Goizean:

Zumaiatik abiatu Ardantza aldera eta Algorrira, eta handik, harraldetik, harririk harri, Palankamugarrira (1); Baratzazarretatik Galarretako atsedenleku aldera igo, berriz ere Galarretaerrekari jarraituz behera egin eta Oristomendiren bizkarritik Pikote baserrira (2) eta handik, pistatik, Andikara baserrien aldera (3). Andikarazar baserriaren ondotik (4) Jadarrera jaitsi (5) eta atzera aldapan gora igo Sarrondogoikoaren ondora, errepidera, eta Sarrondoazpikoaren ondotik Narruondora jaitsi, eta Narruondotik atzera gora, Azkoinzar aldera, eta pistara irtenda, San Lorentera (7). Hamaiketako koskorra egiteko unea, eta norbait nekatuta baldin bada, Zumaiara bueltatzeko aukera.

Distantzia, gutxi gorabehera: 8,5 km.

Ibilbidearen perfila, gutxi gorabehera:

zumaiatik-saloentera.JPG

Hamaiketakoaren ondoren

Hartu Agoterako bidea, Ezkaraztoren (6) magaletik, eta autopista azpialdetik pasatuta, igo Ibañarrietara, hartu Oikiarako bidea, eta segi Gazteluerrekaren goitik; Artabilla pasatakoan, hartu Aizarnazabal aldera, eta Gazteluerrekaren gainetik pasata, Etxabe auzora; irten errepidera eta joan bertatik Muniosoro aldera, Ozpide eta Azkenportu baserriak pasata.

Muniosoron, hartu eskuinaldera, Indamendiren barrenaldera, eta Muniosoroerrekari jarraituz, lehenengo, eta Narbaztaerrekari gero, irten Santakrutzerrekara (8) eta handik Artzain baserrira (10); handik irten Meagako errepidera eta hartu Elkano aldera, Zigotzagako gurutzera (9). Eguerdia izango da, gosea nagusi, eta Elkano auzoko Gazteateagi jatetxean BAZKALDU.

Distantzia, gutxi gorabehera: 10,5 km.

Desnibela, gutxi gorabehera:

saloentetik-elkanora.JPG

Bazkalondoan

Atzera errepidea hartu Meaga aldera, Artzain baserrira jaitsi (11) eta Bentatxo ondotik (12) Meagako errepidera irten; errepidean behera joan, Oikialdera, eta eskuinaldean Kitmar enpresa dagoen horretan bidexka bat hartu, beheraka, autopista azpitik pasatu, lehenengo, eta trenbidea gainetik, gero, eta irten Guruzelai baserri berritura; jaitsi Azuerrekara (13); errekatik gora egin, Garate aldera, eta gaina hartutakoan, jaitsi Arteagara, lehenengo, eta Karakasko bidea hartuta, gero, Errekaldera (14); handik, Karakas aldera (15), baserrien ondotik behera jaitsita, pistatik, Zumentzura (16), eta azkenik, Santiagoko hondartzara (17).

Distantzia, gutxi gorabehera: 5 km.

Desnibela, gutxi gorabehera:

elkanotik-zumaiara.JPG

Ibilbidea guztira, gutxi gorabehera: 24 km.

ibilbidea_mugarriekin.JPG

Hitzordurako eguna, ordua eta lekua ere proposatuko dut, gainera: urriaren 8a, larunbata, goizeko 08:30ean, Beheko Albergan (Ardantzabidearen hasieran); hilabete falta da, norbaitek entrenatzen hasi nahi badu ere…

Animatzen al zarete? Zenbat izango garen jakin eta bazkaria aurretik enkargatzeko, joateko asmoa baldin badaukazue, idatzi erantzuna hemen bertan, edo igual nahiago mezu elektronikoa bidaltzea helbide honetara: ateki@hotmail.es


17 mugarri

2011(e)ko Irailak 1

/* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:”Tabla normal”; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:”"; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:”Times New Roman”; mso-fareast-font-family:”Times New Roman”;} Zumaiako lurrak edo terrenoak noraino iristen diren jakin nahian, aspaldian makina bat ibilaldi egina naiz muga-lerro imajinarioaren gainean edo hurbil, batzuetan hanka bat gure herrian, bestea auzokoan. Ibilaldi horietan, unerik politenetako edo gozagarrienetako bat mugarriak aurkitzea da. Batzuk zaharrak, beste batzuk berriak; batzuk kareharrizkoak, beste batzuk porlanezkoak, edo hareharrizkoak, edo burdinazkoak; batzuk kubo-itxurakoak, zuzen-zuzenak, eta beste batzuk irregularrak; batzuk ageri-agerian, bide ondoan, eta beste batzuk ezkutuan erreka bazterretan, zelaiaren erdian edo sasi artean.

Ikusi edo aurkitu ditudan mugarri horiek zerrendatuta, guztira 17 irteten zaizkit. Baina neurketetako paper zaharrak begiratuta, askoz ere gehiago izan beharko lukete; adibidez, Zumaia eta Deba arteko muga-lerroan 9 omen daude, eta 5 baino ez ditut aurkitu…

Mugarri horietako bakoitza berezia da, eta halaxe jaso nahiko nituzke hemen, banan-banan, bakoitzaren pare bat argazkirekin.

1) Palankamugarri

Izenak berak adierazten du nolakoa den: burdinazko palanka, harraldeko haitzean goitik behera, zutik sartua. Zumaia eta Deba arteko mugan, iparraldeen dagoena da.

1_1_palankamugarri.jpg1_2_palankamugarri.jpg

2) Pikotekoa

Bidearen bazterrean dago, umil-umil, ia ezkutatuta.

2_1_pikotekoa.jpg2_2_pikotekoa.jpg

3) Andikaraberrikoa

Pikote eta Andikaraberri baserrien arteko bidearen azipaldean, bidetik metro batzuk behera eginda.

3_1_andikaraberri.jpg3_2_andikaraberri.jpg

4) Andikarazarkoa

Elorriagarako bidearen ondo-ondoan, belar artean. Zenbat aldiz pasatu ote gara ondotik, eta hor dagoela konturatu ez…

4_1_andikarazar.jpg4_2_andikarazar.jpg

5) Jadarrekoa

Lurrean botata dago. Hemen bat egiten dute hiru udalerrik: Zumaiak, Debak eta Zestoak.

5_1_jadarrekoa.jpg5_2_jadarrekoa.JPG

6) Ezkaraztokoa

Saloente ermitatik gertu, zelaiaren erdian, Ezkarazto mendiaren magalean. Belarra moztuta baldin badago, erraz ikusten da, baina bestela kostatu egiten da aurkitzea.

6_1_ezkaraztokoa.JPG6_2_ezkaraztokoa.jpg

7) San Lorentekoa

Emitaren ondo-ondoan, kaxa-antzekoa ere egina dauka are gehiago nabarmentzeko.

7_1_saloente.JPG7_2_saloente.JPG

8 Santakrutzerrekakoa

Indamendiren azpialdeko errekan, Narbazterrekatik Artzain baserrirako bidearen ondoan.

8_1_santakrutzerreka.jpg8_2_santakrutzerreka.jpg

9) Zigotzagakoa

Meagatik Elkanorako errepidearen ondoan, eskuinaldean, pare bat metro behera. Hemen bat egiten dute Aizarnazabalek, Getariak eta Zumaiak.

9_1_zigotzagakoa.jpg9_2_zigotzagakoa.jpg

10) Artzaingoa (1)

Baserriaren ondoko txabola baten alboan.

10_1_artzain_.jpg10_2_artzain_1.jpg

11) Artzaingoa (2)

Artzain baserritik 50 metro ingurura dago, porlanezko pistaren azpialdean.

11_1_artzain_2.jpg 11_2_artzain_2.jpg

12) Bentatxokoa

Porlanezko pista horren alboan.

12_1_bentatxo.jpg12_2_bentatxo.jpg

13) Guruzelaikoa

Meagatik autopista azpitik pasatuta, Azuerrekaren bazterrean, Guruzelai baserritik gertu.

13_1_guruzelaikoa.jpg13_2_guruzelaikoa.jpg

14) Errekaldekoa

Arteaga eta Karakas baserrien artean doa Arteagaerreka, eta hantxe, sakonunean, dago mugarria.

14_1_errekaldekoa.jpg14_2_errekaldekoa.jpg

15) Karakaskoa

Karakastik Arteagarako bidearen ondo-ondoan.

15_1_karakas.jpg15_2_karakas.jpg

16) Zumentzukoa

Santiagotik Karakas baserrietara doan pistaren ondoan, Zumentzu izeneko parajean.

16_1_zumentzu.jpg16_2_zumentzu.jpg

17) Santiagokoa

Maia izeneko haitzaren alboan, zutikakoaren gainean. Nolanahi ere, mugarri hori ez dator bat gaur egun Foru Aldundiaren mapetan ageri den muga-lerroarekin; izan ere, azken horrek mugarria tunelaren parean jartzen du. Garai batean, mugarria Laia etxe/baserriaren ondoan zegoen, han hasten baitzen Getariarako bidea; baina gertatu da Santiago hondartza etengabe handitu egin dela, eta badirudi terreno horiek (paperetan, behintzat, bai) Zumaiarentzat direla. Pixkanaka-pixkanaka, Orroagara iritsiko ote gara?

17_1_maia.JPG17_2_maia.JPG

Horra hor 17 mugarri, zein baino zein bereziagoak. 17 baino ez, eta seguru asko izango dira gehiago, ezkutuan edo beste norbaitek ezagutzen dituenak, eta eskertuko nuke horien gaineko informazioa edo beste edozein bitxikeria.

Horra hor 17 mugarri, tipi-tapako ibilaldi baten bidez egun batean ikusteko modukoak… Hurrengo batean, proposamen zehatza. Hasi prestatzen!