PAOLBIDIA

<object width=”660″ height=”405″><param name=”movie” value=”http://www.youtube.com/v/BVpRQVnx5DQ&amp;hl=es_ES&amp;fs=1?border=1″></param><param name=”allowFullScreen” value=”true”></param><param name=”allowscriptaccess” value=”always”></param><embed src=”http://www.youtube.com/v/BVpRQVnx5DQ&amp;hl=es_ES&amp;fs=1?border=1” type=”application/x-shockwave-flash” allowscriptaccess=”always” allowfullscreen=”true” width=”660″ height=”405″></embed></object>

SAN JOSE KOMENTUKO GANBARA bisitatu genuenean, konturatu nintzen minimalismoaren esanahia hemen zegoela. Disenuari uko egitea, edo hobeago esanda, diseinu sinpleekin gela bat antolatzea. Ganbara izanda, arrazoi praktikoa duelakoan nago, baina gaur egun itxura honen bila hainbat denda eta etxebizitza dabiltza. Abangoardia “vintage” edo “outlet” ean dabilenean, ideia hemendik atera dutela esango nuke, mojaxarren ganbara dela jakingo ez banu.Ba dira leku batzuk, bisitariari bere afizioa suspertzen diotena. Besteak beste, gogoan dut, euskaldun sukaldari ezagun talde bat, japoneko sukaldari ospetsu baten jatetxera joan zirenekoa. Sukaldari japoniarrak, modatik hurrun, bere gauzak egiteko era sinplearekin, beste sukaldariengan izugarrizko ospea lortu du. Abangoardia bihurtu da. Geinua.Delako jatetxeak 10 pertsonentzako lekua bakarrik homen zuen eta dekorazioa, minimoa zuen. Sukaldea txikia izaki eta sukaldariaz gain bi laguntzaile bakarrik, bere emaztea eta pintxea. Harengana bazkaltzera joateko datarik ezin da aurkitu, oso gutxi ematen dituelako, eta joaten denak ezin du presaz joan, jaki bakoitzak bere errespetua eta zeremonia behar duelako. Handik txundituta atera ziren gure sukaldari ospetsuak. Ni benetako arkitekturaren bilatzaile kontsideratuta, ganbarara sartu nintzenean, halako zerbait sentitu nuen. Bertan jarria zegoenak ez zuela bertan egoteko beste arrazoirik, ganbaran egoten diren gailuak dauden bezela. Praktikoa, sinplea. Guk bizitzarako behar ditugun gauzak ganbaran uzten baditugu, zaborra biltzen arituko bagina bezela bete eta bete egingo genuke. Zertarako erosi genituen jakin gabe.Batek zioen bezela “jakituriak ez du lekurik behar”.

Euskal Herria aldizkariko 2006 ko urrian argitaratu zuten 24 zenbakian, Michael Barkham historialariak egindako lanaren laburpena argitaratu zuten. Bertan Juan Luis Landa marrazkilariak, Zumaia eta bere inguruko Untziolen marrazki ikusgarriak argitaratu zituzten.Tamalez egileak marrazkiak argitaratzeko baimenik ez digu eman, beraz bere web ean edo Euskal Herria aldizkarian ikusi beharko dituzue. :(ZIIZ elkartearen aurkezpenean Michael Barkhman historigileak, ibaiertzetako untziolen eta Zumaiako untziolen historia eta garrantzia kontatu zuen. Hura gure ondarea delako eta bertatik hainbat zumaiako familiak bizitza atera zutelako. http://dco1971.blogspot.com etik garai hartako marrazki batekin irudikatuko ditugu zumaiako garai hartako paisaia.marrazkia, daniel carballo ostolaza.

Pilar Azurmendi, Gipuzkoako foru aldundiko Ondare Zuzendariak, ZIIZ en aurkezpenean egindako hitzaldiaren laburpena.

Julene azpeitia ikastetxeko aterpea.

Egitasmo honek hasertik erabiltzaileen erantzuna izan zuen; kontutan izanda gurasoek eta haurrek egunero erabiliko duten istalazioa dela, ikastetxeko guraso elkarteak hainbat ekarpen egin zituen haseratik. hala ere, egitasmoaren prozesua zela eta ez zitzaionn erabaki prozesuari inongo aukerarik eman.

Itxura simplea de eta zutabe ugari ditu. Egiturak ez du, dirudienez inongo luxu adierazpenik egin nahi. Eskertzekoak dira, habeen gainetik dauden, Z (zapatero?) erako solibak sortzen duten itzal txikia, orokorki eguzki eta itzal nahasketarekin, beira azpiko “beroa” gutxitzen bait du.

Bukatzeko, estalkiak ez du ikastetxearen estetikari inongo aipamenik egin. Altueran ere, leihoekin “topo” egin ondoren, leiho bera egokitu behar izan delarik.

Anbulategi inguruko hiritartze egitasmoa.

Bidegorria eta aita mari atzekaldeko aparkalekuak, anbulategi inguruko hiritartze egitasmoarekin batera, basadi kalea ankaz gora jarri du.

Batetik, berebilentzako bideak ixtutu ditu, ibilbide norantza aldatu du eta aparkalekuak lekuz aldatu ditu. Honez gain, aita mari eta basadi arteko ibilbide berri bat ireki du eta hau eskertzekoa da.

Zubi berriarekin egin duten oinezkoentzako lotura da egitasmoaren gauzarik nabarmenena. Eta beharrezkoa zen aita mari atzekaldeko garaje eta lokal en aurreko kalearen hiritartzea. hainbeste urtetan zuen itxura lotsagarria txukundu bait du

Aita mariko aparkaleku berriak

Garai batean, aiata mari 28 sotoan, ikastolako gela batzu izan zirenetik, lurrez bete zuten, lokalak garaje bihurtu eta ez zen ezertarako erabili izan. Gaur da, plaza, parke edo jolastoki bihur zitekeen lursail hau, autoen poderioz, aparkaleku bihurtu dena. Auto saltzaile batek zioen gisan: “autoak erropak bezela, pareka erosiko bait ditugu…” eta horrela gabiltza, etxe bakoitzean, familiako bina edo hiruna kotxe izanda, aparkaleku falta nagusi nonahi.

Ezin besterik esan egitasmo honi buruz; zerbait esatekotan, bambu landare horien etorkizuna aipagarri egingo degu. Zuhaitzak bezain handiak egingo ote dira? Nork daki.

Itsas kirol lokalak, surf larien aspaldiko aldarrikapena bete du. Gure ustetan, holako instalazioak, itzurun hondartzako eraikinean beharko luke. Praktikotasunagaitik eta xarma gehiago duelako. hala ere, hondartzatik hain hurrun ez dago eta lokalak, neurri egokia duela dirudi. Surf lariek munduko txapeldunik izan gabe, badute non gorde olatuetako taula. Pilotariek berriz, munduko txapeldun mordoxka eta frontoia txiki txiki eginda. Desoreka nabaria.

Artadiko ur biltegiak ez du estetika eta hirigintzarekin, gure gustoko den irudi erakargarririk. Beharrezkoak diren istalazio ezkutu eta konplexua hauek, egunerorako beharrezkoak izateaz gain, azkenak izaten dira politikarien ingurazioetan.

BAZEN BEHIN…

Ipuiaren itxura emango diot datorrenari; entzudako eta esandako kontuetaik lortutako gertakarien ziurtasuna falta duelako. Ipuin modura kontatuta xarma gehiago izango duelako agian.

ASPALDIKO KONTUAK

Gazte ginelarik, istituto garaian  hasiko naiz. Ikastaro hiruilabete batean, gai bakar bat lantzen genuen, “kultur astea” deitzen zioten. Urte batean, landu beharreko gaia, ingurugiroa zen. Lan esparrua, Zumaia ingurua izanda, gure altxorrak arakatzen hasi ginen. Gure taldeari, San Migel ko artadia aztertzea tokatu eta han joan ginen, artiaz gain, gurbitza (madroño), pagoa, haritza eta gorostia ezagutzera. Lana bukatu eta Foru Aldundiak antolaturiko “kultur asteko” lanen sari etako bat ere lortu genuen. Donostiako antzoki zaharrean sari banaketan, garaiko zuamaiako zinegotzi bat ere azaldu zitzaigun…esnaz: Hurruna ea Foronda ko zuhaiztiaren lantxo bat egiten dezuen!. Gizon hark bereizi ez zuena zera zen, foronda ko zuhaiztiaren oinarria jauregiaren jabeek, etxe inguruan sortutako zuhaizti artifiziala zela eta San Migel ko artadia, bertako ekosistema zela. Kanatauriko artadia, alegia.

Ohorea eta bizitza luzea San Migel ko artadiari!

San Migel ko Artadia.

Ingurua eta natura errespetatzen eta maitatzen erakutsi ziguten istituko maixu haiek; gauzak horrela Gabon batzuetan, ikastolaz ikastola ibili ginen, gabon garaian gorostia errespetatzeko eskatuaz- ez mendietatik mozteko. Gure bertako gorostia harriskuan bait dago.

Urteak pasa ziren eta ikasketak jarraitzen genituen bitartean, hitzaldi batetan entzun genuen, lorezain paisaialari jakitun batek esandakoa. Munduko lorategia zer zen azldu zigun hark. Ekiladetik, mendebaldera eta iparraldetik hegoaldera, merkataritza, bidailari edo sarraskien ondorioz, moeta desberdinetako landare etorkinak bertakoekin nahasi eta “munduko lorategia” osatzen zutela. Globalizazio botanikoa! Landare etorkinak???

 Bizitzaren gorabeherak askotan biribildu egiten dira.

HEGOALDEKO OLIBONDOA MARIANTONEKUA

Zumaiako marianton parkean omen zegoen, gure olibondo “olea europaea” zaharra. Ez dakigu nondik etorria. Etorkin itxura bait zuen hark. Kontua da, Zumaiako saihesbidearen lanak hasi zirenean, olibondo zaharra lurretik altxa eta polikiroldegiko itzalean jarri zuten, non jarri ez zekitelako agian…gertaera ikusirik, Olibondoaren lagunen batek, bere lehen lekua berreskuratzeko eskatu zuen, galduko zenaren beldurrarekin. Zuahitz etorkina izanda, pena pixkat emten hasi zen Olibondo gaixoa.

Kondairak dionez, andaluzian olibondoek olibak emateari uzten dionean, saldu egiten dituztela, lorontziak eta etxeko lorategiak edertzeko. Izatez gogorrak direnez, lur eta ur gutxirekin edozein ingurutan molda daitezkela dirudi. Etorkin peto petoa bera.

Olibondoa 2007 maiatzean

Olibondoa 2009 iraila

AITA MARIKO GOROSTIA GURASOEK ALDATUTAKUA

Zumaiako Aita mari auzoan, 29 garreneko lorategian, bertako bizilagun batzuek duela urte pila bat aldatutako gorostia bizi da “ilex aquifolium“. Hainbat aldiz saiatu ondoren, lortu zuten gorosti ederrak, aita mariko lurra maitatzea eta urteen joan etorriak, txiki txikia zen zuhaixka hura, zuhaitz eder bihurtu zuenean, errepide berri batek leku aldaketa behartu ko zionean, gorostiaren lagun taldeak ahotsa altxa zuen bere …gure… gorostiaren eskubideak aldarrikatzeko. Lekuak eta sustraiek badute bere balioa. Bertakoa, babestua eta heldua delako.

Trinitatea, Josu Waliñoren mikroipin-labean, azaltzen den bezela, Japoniar herrialdetik datorren esaera zaharraren usainak datozkigu gogora: - gizakia osoa izateko, semea izan behar du, liburu bat idatzi eta zuhaitza aldatu behar du. Bertakoek, gorostiaren sustraiak harriskuan ikustean, bizitzaren laurden batean jarritako itxaropena harriskuan ikustean, lekua, ingurugiroa eta abizenak aldarrikatu zituzten, gorostia bere lekuan gertu zedin, lortu zuten arte.

Aita Mari 29 ko gorostia

ARTIA, KANTAURIKUA

Kantauriar artadia. Gure guria. Zuhaitza, mediterraniarra izanik, kantauria itsas kostaldean aspalditik osatu du berezkoa izendatu den basoa. Hau etorkina den edo bertakoa den ez dakigu. Urteen igaroak, erromatarren gora berak ekarri ote duten edo txorien joan etorriek lorategi globalaren teoria baieztatzen ote duen, ez dakigu. Kontua da, artiak “quercus ilex”, gure gurea den haritzaren lehengusua izan daitekeela; ”quercus robur” edo “quercus petraea” rena alegia. Lehengusua bada…badu gure guria den zerbait: sustraiak.

Artia, 2009 iraila, atzean olibondoa.

BAINA HAU EZ AHAL ZEN IPUI BAT?

Kontua da, anbulategi berriaren inguruan ipuiaren hiru zuhaitzak elkartu direla.

Olibondoa, polikiroldegiko itzaletik, anbulategi aurreko eguzkialdera aldatu dute. Maiatzean. Beldurra ematen zuen, garaia negua izaten omen da eta. Udara ongi igaro du eta hostoak hasi zaizkio. Nabarmen. Lurra maite duela dirudi. Mariantoneko oliba maite zuenak gusto andiz ikusi dezake, oliba zaharraren hosto berria.

Aita mariko gorostiari, adarrak moztu zizkioten. Adituek, sustraiak indarberritzeko egokia zela zioten. Udara igaro du eta frutiua eman. Gorri gorria. Gorostiaren aita ordeak, pozik egoteko moduko albistea hau.

Bukatzeko San Migel ko artaditik ez badator ere, polikiroldegi eta anbulategi arteko lorategian, artia aldatu dute. Zumaiarrentzat, izana eta izena duen zuhaitza. Edozein lorategitan hazita badago ere, aspaldiko lehengusua izango balitz bezela hartu degu haren etorrera.

BUKATZEKO

Erakutsi didate, lorategiak esanahia badu, loratzen duen inguruari zentzua emango diola. Zuhaitzek, oriomena dutela zihur nago eta dakarten historiak, gure ingurua aberastuko duela. Hiru zuhaitz hauek badute bere historia, eta esanahia.

Ala bedi.

DUELA HAMAR URTE

1999 ko apirilean Baleike aldizkarian artikulu batean azaltzen zen izenburua, “Kulturetxea Kunstaal edo galery”, bertan Oxford goitizenez ezagutzen den Alondegi ohia ren eraikinari buruzko iritzi idatzia argitaratu zen. Hamar urte geroago eta gora behera batzuen ondoren, alondegia, eskola profesionala, musika eskola, erriber kaleko erakustoki, hitzaldi eta ikastaro aretoa, ekitaldi politiko gunea, ikastola, udal biltegi … hainbat erabilera izan dituen eraikin hau berritzeko lanetan hasiko dira. Garai haietan (1999), herrian notizia bat zabaldu zen, udalak eraikina saldu eta etxebizitzak egiteko asmoa zuela… egia ala gezurra izan, eraikinaren balioa haunditu zuen bat batean, galtzeko beldurrak, herritar askorengan eraikinarekiko babesa gogortu behar zelaren ideia sortu bait zen. Hura ez zen edozien eraikin. Kokapena, aintzinako urtetan izan duen kultur erabilerak eraikin berezia bihurtu du .

 Artikulu hartan, proposatzen zena, eraikin honetan, Foronda kulturetxeko erabilera guztiak ekartzea izango litzateke. Udal liburutegia alde zaharrera hurbildu, geheinentzat irisgarritasuna hobetzeko eta edozein ekitaldietarako erosoago bihurtzeko. Lehendabizi, erakustokiaren kokapena errespetatzea litzateke, gero liburutegi berria eta ikasteko eta irakurketarako gela berriak eraiki.

EGITARAUA

Hainbat bilera eta proposamenen ondoren Luciano Pagaegi arkitektoaren gidaritzapean , itxura eman zitzaion berrikuntza egitasmoari. Denak ados, inori gustatzen ez zitzaiola proposaturiko egitaraua, bileren antolaketa eta taldeen eskaerak behar bezela antolatu ez zirelako edo udalak eraikin berri honetan, denen gustoko eraikina egin nahi izan zelako…nork daki.

LEHIAKETA

Egitasmoa egin zen, lehiaketa baten bitartez. Egitasmoaren ezaugarrietan, zutabeak berritzen baziren ere, erakustokiari  gaur egun dituen erdiko zutabeak, alde batetara bidaltzen zituen Luciano Pagaegi arkitektoak egindako proposamenean. Lehiakideek proposamen hau erabili zuten, oinarri. Arkitekto elkargoak lehiaketa legez kanpokoa zela esan zuen eta berriro antolatu behar izan zuten. Gaur egun, lehiaketa irabazi zuten arkitektoek ez dute lanen zuzendaritza eramango, lehiaketa berria, beste teknikari batzuek irabazi dutelako (…). Proposamena udalak argitaratu du, bere web gunean.

ERAKUSTOKIA ETA ZUTABEAK

Gaur egun, behe solairun proposamenean azaltzen den erakustokiak zutabeak gelaren alboetara izango ditu. Zumaiako arte taldeko kideek, zutabe hauek desagertzeko eskatu ondoren, egitasmoa eginda zegoela eta aldatzeko denborarik ez zegoelaren arrazoiarekin, eraikina bere berean geratuko zelaren susmoa geneukan.

ASTAKERIAK ESATEN HASITA

Madrilen Herzog eta de Meuron arkitekto talde Suitzarrak, Fundación La caixa k eskatuta, adreiluzko erikin bat berritu zuten. Eraikinaren balio historikoa ez da, beste mundukoa. Izan ere, elektrizitate enpresa baten gunea izanda, arkitektoek, adreiluzko hormatzarrak “lotu” eta zintzilikatu ondoren, oinarrizko hormaren 3 metro desagertzarzi dituzte, eta gainean beste hiru bat solairu gehitu dizkiote, eta beste bat lur azpian. Arkitektura eta ingeniaritza aldetik, lan ikusgarria lortu dute. Lanak, pena merezi ote zuen beste kontu bat da. Kontutan izanda arkitekturak gaur egun, marketing eta publizitate tresna modura harrakasta izan duela esan genezake, eraikinaren entzuna ikusita.

Baina zer zerikusi du guzti honek gure alondegi zaharrarekin?Pena ematen duela, halako arkitektura adibideak ikusita, zutabe xume batzuek proposamen berrian oztopo  izatea; hau da, eraikin bat zintzilikatzeko gai baldin badira? ez da posible, zutaberik gabeko espazio bat lortzea? Noski posible dela, teknikoki gauza harrigarikik egin gabe gainera…baina aurrekontuak, prozesuaren jarripena eta teknikarien aholkularitzaren ondorioak onartu beharko ditugu, onerako edo txarrerako, azken finean emaitzaren ardura norbaitena bait da. Torreberriren berrikuntzaren emaitza ikusita (erabilerari dagokionez eta arkitekturari dagokionez) ausnarketa baten beharra dago, berrikuntzaren ardurari eta erabkien hartzeari dagokionez. Beraz emaitza hobeagoa izatea espero degu.

BUKATZEKO

Eraikinak, aspaldi eskatzen zitzaion garrantzia berreskuratzeko bidean jarri dute; lanak hastera doaz eta erabilera duina emango zaiolakoan gaude. Gauza denak bezela, hobekuntzak egon daitezke. baina orokorrean eta duela hamar urte genituen susmoak izanda, egoera askoz hobetodagoela esan genezake.