Zibergela

Informazio teknologien azken joera aplikazioak webgunean bertan exekutatzea da. Horren adibide garbia dira posta-zerbitzuak, bulegotika aplikazioak eta, azken finean, gero eta webgune aberatsagoak. Horrek web nabigatzailean gero eta funtzio gehiago exekutatzea dakar. Hori dela eta, ezartzen zaizkien eskakizunak bestelakoak dira: arintasuna, abiadura eta abar… Horrekin guztiarekin, web nabigatzailea ordenagailuko aplikazio garrantzitsuenetakoa bihurtzen ari da.

Aste hauetan nabigatzaile ezagun batzuk beraien bertsio berriak kaleratzen ari dira. Batzuetan beta bertsioa izanda ere, guztiz funtzionalak dira eta azken ukituak soilik falta dituzte. Googleren Chrome 2, Opera eta Appleren Safari 4 lasterketa hasteko prest daude. Mozilla Firefox 3 bidea egiten ari den beste hautagai bat da, eta Internet Explorer 8 ere hor dago. Googlek Chrome nabigatzailea atera zuenean, sekulako lurrikara eragin zuen. Nabigatzaileak beste ikuspuntu batetik ulertzea ekarri zuen, eta joera hori nagusitzen ari da. Itxura denez, aipatu diren azken bi nabigatzaileak atzera geratzen ari dira zentzu horretan.

Google Chrome 2

Nabigatzaile honek bere sorreratik harrera ona izan du, bere garatzailea Google izateak badu zer ikusia. Nahiz eta denbora askorik ez izan, jadanik Internet Explorer eta Firefox nabigatzaileen atzetik hirugarren erabiliena da. Hasieratik izan duen berrikuntza garrantzitsuenetakoa erlaitz bakoitza aparteko prozesu batean exekutatzea izan da. Horrek erlaitz bakoitza besteetatik independentea izatea dakar, eta baten bat zintzilikatzen bada ez da nabigatzaile guztia ixten.

Bertsio berriak, azkarragoa izateaz gain, erlaitz pribatua exekutatzeko aukera ematen du. Bertan, ez da gordetzen ez nabigazio-historialik ez eta cookie-rik ere. Hortaz, transakzio elektronikoak egiteko edo informazio konfidentzialarekin ibili behar denerako aukera interesgarria da. Kodearen estandarrak %100ean betetzen ditu, eta pixkanaka beste nabigatzaileek dituzten ezaugarriak ere bereganatu ditu. Oraingoz, Windows plataformarako soilik dago.

Opera 10
Beta bertsioan dago oraindik, baina jadanik ikus daiteke zer-nolako berrikuntzak dakartzan. Azkarragoa da, interfazean hobekuntza nabariak ditu eta, gainera, estandarrak erabat betetzen ditu. Interneteko zerbitzuak gero eta gehiago erabiltzen direla kontuan hartuta, zerbitzu horiek integratzeko esfortzua egin da. Horrela, posta elektronikoak bidaltzeko funtzionalitatea du, baita RSS jarioak gehitzeko ere.

Operak funtzionatzen duen plataformak anitz dira, Windows, Linux eta Mac-ez gain, Solaris eta OS/2 plataformetan ere badabil. Aipatzekoa baita, izan ere, Operak gailu mugikorretarako egokitutako nabigatzaileak dituela: Opera Mini sakelako telefonoetarako eta Opera Mobile smarphone eta PDA gailuetarako. Bertsio horiek guztiak, gailuen prozesamendu gaitasuna kontuan hartuta, horretarako optimizatu zituzten.

Safari 4

Appleren nabigatzailearen bertsio berria ere berrikuntzekin dator. Beste nabigatzaileetan ikusi den bezala, Safari 4ak ere garrantzi handia eman dio exekuzio abiadurari, eta asko hobetu du alde horretatik. Erlaitz pribatuaren funtzionalitatea ere badu, arrastorik utzi gabe nabigatzeko aukera. Estandarrak ere, beste biak bezala, Acid Test 3 proban %100ean betetzen ditu. Gainera, HTML5 eta CSS3 estandarrak betetzen ditu; horiek izango direnez etorkizuneko estandarrak, ezaugarri interesgarria da. Windows eta Mac plataformetan erabil daiteke Safari.

Hiru nabigatzaile hauen berrikuntzak ikusita, badirudi Firefox pixka bat atzera geratzen ari dela. Exekuzio abiadura eta estandarrak betetzea garrantzi handia hartzen ari da, eta zentzu horretan azkar mugitu beharko dute. Bere alde du Firefoxek luzapen eskaintza zabala, baina Google Chromek ezaugarri hori jartzean abantaila ez da hainbestekoa izango. Belaunaldi berriko nabigatzaileak hemen dira; hasi da lasterketa.

Mozilla Firefox nabigatzailea Netscape Navigator-en errautsetatik sortu zen. Harrezkero, gero eta ezagunagoa egiten joan da urteetan. Nabigatzailearen erabilera bereziki Europan da handia, eta horren adibidea joan den astean jasotako albistea: Firefox 3 Internet Explorer 7 baino gehiago erabili zen. Webguneetako erabilerari buruzko estatistikak ateratzen dituen StatCounter etxeak ateratako datuen arabera, urteko hamahirugarren astean Firefox izan zen nabigatzailerik erabiliena. Bertako arduradunen esanetan, aldaketa horren arrazoia, Firefox-en goranzko joeraz gain, Internet Explorer-en erabiltzaileak 7 bertsioa erabiltzetik 8a erabiltzera pasatu direla da. Arrazoiak arrazoi, aste historikoa izan dela esan daiteke, urte askotan Microsoften nabigatzailea izan baita jaun eta jabe arlo horretan.

Ez da nobedadea gero eta jende gehiago murgiltzen dela Interneten, eta dabiltzanak sarean gero eta ekintza gehiago burutzen dituztela. Hori horrela izanik, Interneteko nabigatzailea ordenagailuko aplikazio garrantzitsuena bihurtzen ari da. Aldi berean, segurtasunari dagokionez aplikazio kritikoa bihurtu da.

Jakina da Mozilla Firefox nabigatzaile seguruenetakoa dela, baina oraindik ere seguruago ibili nahi izanez gero, hainbat gehigarri daude eskuragarri. Gehigarri hauek Firefox-en gehigarriak dauden webgunean aurki daitezke. Beste batzuen artean, honako hauek aurki daitezke: Adblock Plus eduki jakin batzuk blokeatzeko, NoScript, Javascript kodea exekutatu aurretik erabiltzaileari baimena eskatzen diona eta FoxTor, nabigazio arrastoak ezkutatzen dituena. Gehigarri moduan instalatzen direnez, ez dute inongo konplikaziorik.

2008a ere bere azken egunera iritsi da, eta egun hauetan ohikoa izaten da urtearen laburpena egitea. Zibergelan ere, amaitzear dagoen urteak teknologia berrien munduan zer eman duen azalduko dute aren laburpena egingo da. Ezinezkoa da gertakari guztiak kontuan hartzea; beraz, ale batzuk soilik bilduko dira. Ohikoa da, era berean, laburpen horietan urteko irabazleak eta galtzaileak aipatzea. Hemen irabazleak edo gehien nabarmendu direnak aipatuko dira.

Firefox 3 eta Chrome

Kode irekiko nabigatzaile ezagunenak hirugarren bertsioa kaleratu du aurten. Firefox 3-k hobekuntza nabariak ekarri ditu: helbidea idazteko sistema adimentsua, segurtasuneko hobekuntzak, abiadura eta abar. Pixka- naka bada ere, Internet Explorer-i distantzia laburtzen ari zaio. Gaur egun, Firefox nabigatzailearen erabilera %20 inguruan dago, eta egunez egun handitzen ari da.

Nabigatzaileen inguruan, urteko notizia Googlek kaleratu duen nabigatzailea izan da, dudarik gabe: Chrome izenekoa, hain zuzen ere. Bere funtzionalitateak oraingoz lehiakideenak baino kaskarragoak izan arren, berrikuntza interesgarriak proposatu ditu. Batez ere, nabigatzailearen sinpletasuna eta abiadura nabarmentzen dira. Funtzionalitate horiez gain, nabarmentzekoa izan da Googlek nabigatzailea kaleratzea. Jakina da Googlek begiz zerbait jotzen badu lortu arte ez duela etsitzen, eta orain web nabigatzaileen mundua jo duela dirudi.

Gailu arinak

2007an hasitako joera indartu egin da 2008an: gailu arinak indarra hartzen ari dira merkatuan. Gailu arinak aipatzen direnean, ordenagailu ultraeramangarriak edo netbook esaten zaien gailuak adierazi nahi da. Erabiltzaile askok ordenagailuan egiten dituzten eragiketa gehienak egin daitezke: Interneten nabigatu, dokumentuak sortu eta posta kudeatu. Hori guztia 300 euro inguru balio duten gailuekin; hau da, ordenagailu arruntak baino merkeagoak dira. Hasieran eskaintza murritza bazen ere, gaur egun ia fabrikatzaile guztiek dute beren netbook-a.

iPhone

Urteko garaileetako bat izan da Appleren azken aurreko harribitxia. Telefonoa eta PDA uztartu dira iPhone-ean eta sekulako arrakasta izan du, eta gero eta jende gehiagoren eskutan ikusten da. Berrikuntza nabariak ekarri ditu: Applek berea duen diseinu finaz gain, gailuaren ukimen-pantaila izan da benetako iraultza. Orain arte sakelakoen merkatuan erregeak izan direnek ez dute denbora asko pasa erantzuten. Gaur egun, Nokia, Samsung eta LG etxeek kalean dute beren proposamena.

‘On line’ bulegotika

Testu prozesatzaileak, kalkulu-orriak eta abar egiteko aukera eskaintzen duten webguneak egon arren, haien erabilera orain oso txikia da. AEBetan egindako azterketa batean, %1 inguruko erabilera dute. Dena dela, etorkizuneko joera ordengailuan gero eta software gutxiago instalatzea izango da. Hori kontuan hartuta, gero eta zerbitzu gehiago eta aurreratuagoak eskainiko dira. Zoho eta Google Docs dira on line bulegotikaren bi adibide. Oraingoz erabilera handirik ez badute ere, dokumentuak elkarlanean egiteko tresna aproposak dira.

Google ona da?

Galdera hori 2008an gero eta erabiltze gehiagok egin diote beren buruari. Orain arte Microsoft gaizto paperean jarri izan da, eta Google onarenean. Baina azken urteotan Googleren erroak asko zabaldu dira; gero eta informazio gehiago du bere esku, eta horrek mesfidantza sortu du. Kontuak kontu, ukatu ezinezkoa da kaleratu dituen ia tresna eta zerbitzu guztiak oso onak direla eta horregatik lortu dutela hain erabilera zabala.

Kontu asko geratu dira idazteko, tresna, joera eta berrikuntza asko. Lerro hauetan urtearen laburpen bat soilik egin nahi izan da, urte berrian sartu aurretik begirada bat egin atzera. Tresna batzuk beren tokia aurkitzen ari dira, eta joera batzuk indarra hartzen. Urte berriak bakoitza bere tokian jarriko du.

Web nabigatzailea gaur egun ordenagailuan gehien erabiltzen den aplikazioa dela esan daiteke. Interneten zabalkundeak gero eta ezagunagoak egin ditu, eta denborarekin ezaugarri berriez hornitu dira. Gero eta ekintza gehiago egiten direnez sarean zuzenean, nabigatzaileek informazioa prozesatzeko gaitasuna areagotu egin dute. Posta elektronikoa sarean eduki ez ezik, orain ohikoa da dokumentuak idaztea eta kalkulu-orriak ere sarean erabiltzea. Hori guztia ongi egin ahal izateko, tresna ahaltsuak bihurtu dira web nabigatzaileak.

Euskaraz ere erabil daitezke, eta, horren harira, dauden aukerak azalduko ditugu. Horrez gain, interesagarriak diren beste tresna pare bat ere erakutsiko ditugu.

Mozilla Firefox

Netscape Communicator nabigatzailearen ondorengoa dela esan daiteke Mozilla Firefox. Aske utzi zen haren kodea hartu baitzen oinarri gisa Firefoxen lehen bertsioa kaleratzeko. Ondorioz, Firefox kode irekiko aplikazoa da. Dena dela, garai hartatik bide luzea egin du, eta emaitzak hor daude; gero eta erabiltzaile gehiago ditu. Duela hilabete batzuk Firefox 3 bertsioa kaleratu zen, eta horrek ere beste bultzada bat eman dio.

Bere ezaugarri nagusien artean, erlaitzetan oinarritutako nabigazioa aipatu behar da. Orri bat baino gehiago aldi berean irekita eduki nahi badira, lehen lehioak irekitzen ziren. Horrek, azkenean, erabilera zailagoa egiten zuen. Baina Firefoxen bigarren bertsiotik aurrera erlaitzak gehitu zitzaizkion, eta, horrela, lehio bakar batean nahi adina orri eduki daitezke irekita. Horrez gain, gehigarriak instalatzeko aukera, eguneraketak automatikoki bilatu eta instalatzea eta beste hainbat ezaugarri ditu.

Euskarazko bertsioa Librezale.org taldeak mantentzen du, beraiek dira Firefox euskaraz izatearen arduradunak. Nabigatzailea euskaraz hartzeko Firefoxen gune ofizialetik edo Librezale.org webgunetik har daiteke. Instalazioa oso intuitiboa da, pauso bakoitza erraz egin daiteke eta, gainera, Internet Explorer nabigatzaileko informazioa inportatu daiteke.

Internet Explorer

Oraindik ere gehien erabiltzen den nabigatzailea da Internet Explorer. Windows sistema eragilearekin zuen nagusitasunaz baliatu zen Microsoft bere web nabigatzailea zabaltzeko. Hainbat epaiketa egin dira kontu hori dela eta, baina oraindik ere hor dago. Nabigatzaile hau ezaguna egin da aurkitu dizkioten segurtasun zuloengatik, besteak beste. Izan ere, erabiltzailearen ordenagailuaren segurtasuna behin baino gehiagotan utzi du airean. Nahiz eta proportzioan gero eta presentzia txikiagoa izan, oraindik nagusi da.

Momentu honetan, bertsio berriena Explorer 7 da, baina Explorer 6 ere asko erabiltzen da oraindik. Horiek euskaraz jartzeko bi bide daude: sistema eragilea euskaraz jartzea eta interfaze paketea hartzea. Windows XP euskaraz jartzen denean, Explorer 6 nabigatzailea ere automatikoki euskaratu egiten da. Aldiz, Explorer 7 euskaratzeko interfaze paketea hartu eta instalatu behar da. Windows Vista plataforman, berriz, euskaraz jartzean nabigatzailea ere euskaraz jartzen da.

Euskalbar

Arestian aipatu da Firefoxen gehigarriak instalatu daitezkela. Mota askotakoak daude, baina euskaldunen artean bat nabarmendu da: Euskalbar, hain zuzen ere. Gehigarri horrek euskarazko hiztegi gehienetan kontsultak egiteko balio du: Elhuyar, Euskalterm, Hiztegi Batua eta abar. Kontsulta bat egiteko hiztegia dagoen webgunera jotzea sahiesten du eta, gainera, hiztegi bat baino gehiagotan ere egin daiteke bilaketa. Itzultzaileen artean oso ezaguna den arren, euskaraz idazten duen edonorentzat da gomendagarria Euskalbar.

Euskalduna zara Interneten?

Interneten hizkuntzen erabilerari buruzko datuak ateratzerako orduan, nabigatzaileak erabiltzen duen hizkuntza hartzen da kontuan. Euskararen kasuan oso garrantzitsua da, izan ere, askok konturatu gabe gaztelaniaz nabigatzen dute, nahiz eta euskaldunak izan. Horrela, datuak ateratzean, erabiltzaile euskaldunak direnak baino gutxiago azaltzen dira. Zein hizkuntzatan nabigatzen den jakiteko, Sustatu.com web gunera sartzea nahikoa da. Bertan sartzean, hizkuntza detektatzen du eta euskara ez bada abisatu egiten du. Abisua eman ez ezik, aldatzeko zer egin behar den ere azaltzen da.

Egun mugituak ari dira gertatzen web nabigatzaileen inguruan, aurreko astean Opera 9.5 kaleratu baldin bazen, atzo Firefox 3 izan zen protagonista. Biak ala biak berrikuntzaz beteak datoz; Operak, esate baterako, orain arte bere ezaugarria izan den orriak kargatzeko abiadura azkarra mantentzen du, merkatuan dagoen azkarrena da. Bai

na nobedade garrantzitsuenetako bat Opera Link izeneko zerbitzua da. Zerbitzu horren bitartez, norbere gogokoak, lasterbidea eta hainbat elementu sinkronizatzeko aukera ematen du, horrela edonondik Opera erabiltzen delarik ere beraietara atzipena izango da. Firefox-en aldetik berriz, nabigazio barra adimentsua nabarmendu daiteke besteak beste. Bertan, erabiltzaileari maizen bisitatzen dituen web guneak proposatzen zaizkio. Segurtasun aldetik ere hobekuntza nabariak dakartza.