Zibergela

Software librea gero eta gehiago erabiltzen ari da enpresa munduan. Orain arte Mozilla Firefox nabigatzailea erabili da gehien. OpenOffice bulegotika-suitea ere gero eta gehiago erabiltzen den arren, ez da iristen nabigatzailearen parera. Baina enpresetan, dokumentazioa sortu eta Interneten nabigatzeko ez ezik, enpresa kudeaketarako ere softwareak garrantzi handia dauka. Izan ere, horiek baitira informazioa antolatzeko eta ondoren ustiatzeko erabiltzen diren tresnak.

Enpresetan informazioa kudeatzeko erabiltzen den softwarean ondorengoak nabarmendu daitezke: ERP, CRM eta proiektuen kudeaketarako softwarea. Batzuetan, software batek egin ditzake funtzio guztiak, eta beste batzuetan, osagarriak izan daitezke. ERP (Enterpise Resource Planing) tresnak, izenak dion bezala, enpresa bateko baliabideak kudeatzen eta planifikatzen laguntzeko tresnak dira. Enpresa bateko sailak kudeatzea eta haietako informazioa zentralizatu eta erabakiak hartzea erraztea da haren helburua. Moduluek osatzen dute, ERP batzuetan CRM (Customer Relationship Management) modulua ere txertatuta dago, eta bezeroekin izaten diren harremanak kudeatzea da haren zeregina. Azkenik, proiektuak kudeatzeko tresnak ere ERP baten barnean edo aparteko tresna gisa ezar daitezke.

OpenBravo

Enpresa baten barnean, ERParen funtzionamendua kritikoa da. Oso informazio garrantzitsua kudeatzen da eta etorkizunerako gakoak izan daitezkeen erabakiak hartzen laguntzen du horrek. Hori dela eta, software librean oinarritutako ERP sistemek zalantzak sortzen dituzte. Mota horretakoa da OpenBravo sistema, software librean oinarritutako ERP sistema egonkorrenetakoa.

Beste edozein ERP sistemak dituen moduluak eskaintzen ditu OpenBravok: datu nagusien kudeaketa, horniketen kudeaketa, biltegiaren kudeaketa, proiektuen kudeaketa, produkzioaren kudeaketa, finantza kudeaketa eta abar.

Software librea izaki, aplikazioaren kode osoa har daiteke saretik eta norberak instalatu. Hala ere, zerbitzu profesionalak eskaintzen dira bere inguruan. Instalazioaz gain, enpresa bakoitzak dituen beharretara egokitzeko lanak egiten dituzte.

SugarCRM

CRM motako aplikazioetan ezagunena SugarCRM dela esan daiteke. Bertsio librea eta jabe-duna, biak daude eskuraga- rri. Enpresen jardueran bezeroekin eta bezero izan daitezkeenekin izaten diren harremanak kudeatzeko balio du honek. Baita egiten diren salmenten jarraipena egiteko ere. Software libreko bertsioa duenez, jende askok oinarri gisa hartu du bestelako ezaugarriak gehitu eta tresna ahaltsuagoa sortzeko. Horrez gain, SugarCRM tresnaren instalazioan eta egokitzapenean oinarritzen den zerbitzua eskaintzen duten enpresak ere badaude.

DotProject

Proiektuen kudeaketan laguntzeko, kode irekiko software ugari dago. Horietako bat da DotProject izenekoa, 2000. urtean sortu zen proiektua, eta garatzaile talde batek eguneratu egiten du gaur egun. Haren funtzioa proiektua planifikatzea eta horren garapenaren jarraipena egitea da. Horretarako, hainbat modulu eskaintzen ditu, guztiak ere web nabigatzaile batetik atzitu daitezkeenak.

Hasieran esan bezala, enpresa mundua oso mundu zorrotza da, ez da jolas bat. Hori dela eta, software librean oinarritutako konponbideak ezartzeak mesfidantza sortu izan du hasieratik. Hala ere, pixkanaka bada ere, gero eta gehiago ari dira mota horretako irtenbideak aukeratzen, baita beren negozioaren oinarriak kudeatzeko ere.

Software edo aplikazio jakin bat inguruko lagunek ere horixe erabiltzen dutelako erabiltzen da askotan. Gainera, askotan CD bat ibiltzen da hortik zehar programa horiek banatzen, beren serie zenbaki eta guzti. Erabiltzailea askotan ez da konturatzen software horren lizentzia hausten ari dela eta legez kanpo dabilela. Gaur egun, software librean mota askotako softwarea dago eta horrela ibili beharrik ez dago. Alternatiba horiek aurkitzen laguntzeko webguneak ere badaude eta horietako bat da Osalt izenekoa. Hor guztientzat ezagunak diren aplikazioen software libreko ordezkoak aurki daitezke. Esate baterako, Photoshop, Dreamweaver eta AutoCAD aplikazioenak. Aukera horiek hobeto erakuste aldera, kategoriatan sailkatuta daude. Bide batez, zerbait aurkitzen ez bada eta benetan dagoena baldin bada, alternatiba hori proposatzeko aukera ematen du.

Aurrerago beste administrazio publiko batzuek egin zuten bezala, kasu honetan Vietnamgo gobernuak software librea estandar modura hartu du. Vietnamgo Informazio eta Komunikazio Ministerioak software librearen erabilera areagotzeko araua onartu du. Berehalako helburuen artean, aurtengo ekainerako zerbitzari guzti-guztiak Linux plataformakoak izatea da aipagarriena. Beste helburu garrantzitsu bat erabiltzaileei dagokie. Bertan, urte amaierarako estatu agentzien %70ek OpenOffice eta Mozilla Firefox eta Thunderbird erabili beharko dituztela aipatzen da. Migrazioan laguntzeko, Gobernuko langileei trebakuntza sakona emango zaie. Proiektu osoa, 2010. urtearen amaierarako burutua izatea espero dute. Bestalde, Vietnamgo Gobernuak bere hardware hornitzaileei software librea sartzeko eskatu die ordenagailuetan, software jabedunaren ordez.

Ordenagailu pertsonaletarako software librea gero eta ezagunagoa da erabiltzaileen artean. Baina enpresetako ohiko kudeaketa-lanetarako dagoen software librea ez da hain ezaguna. Ildo horretan aurrerapauso handienak ematen ari dena LinEx banaketa da, Extremadurako Juntak (Espainia) bultzatua. Proiektu horren barruan, LinExPYME banaketa kaleratu da, aurrekoaren antzekoa, baina enpresa txiki eta ertainentzako (ETE) pentsatua.

Banaketa horren berezitasun handiena ETE baten kudeaketarako aplikazioak dira: fakturaziorako (FacturLinEx), kontabilitaterako (ContaLinEx) eta nominak egiteko (NominaLinEx) aplikazioak eskaintzen dira. Debian banaketa ezagunean oinarrituta dago, beraz, sistemaren egonkortasuna bermatzen da. Gainera, software librea izanik, bakoitzaren beharretara egokitu daiteke. Iturburu kodea jaitsi, bertan murgildu eta egin beharreko aldaketak soilik egin behar dira.

Hitzetik hortzera erabiltzen da software librea terminoa, baina zer esan nahi du zehazki? Software librea doakoa da beti? Doan den software guztia librea da?

Askotan kontzeptuak nahastu egiten dira, eta ez da oso ondo jakiten jendea zertaz ari den. Software librea (ingelesez, free software), behin eskuratu ondoren erabili, kopiatu, aztertu, aldatu eta libreki birbanatu daiteke. Askatasun horiek guztiak ematen ditu software libreak. Horrela, erabiltzaileak softwarea eskuratu ondoren, bere beharretara molda dezake eta egindako bertsio berria beste erabiltzaileen esku utzi.

Software librea ez da doako softwarea

Software librearen inguruan badago uste ez oso zuzena bat: software librea doako softwarea da. Horrek ez du zertan horrela izan, nahiz eta normalean doan banatzen den edo banaketa-prezio murritz bat jartzen zaion, baina ez da derrigorrezkoa. Beraz, ez dira nahastu behar software librea eta doako softwarea kontzeptuak. Izan ere, badira hainbat software doan banatzen direnak baina libreak ez direnak, horiei freeware deitzen zaie. Softwarea aldatu eta birbanatzeko baimenik ez badu ematen, ezin zaio librea deitu.

Beharrezko askatasunak

Aurrez aipatu den bezala, software bat libre hartzeko hainbat baldintza bete behar ditu, hau da, askatasun jakin batzuk eskaini behar ditu. Lau dira software libre batek izan beharreko askatasunak. Lehenengoa, edozein helburu izanda ere -pertsonala, komertziala eta abar- aplikazioa exekutatu ahal izatea da. Bigarrena, aplikazioa aztertu eta aldatu ahal izatea, horretarako iturburu kodeak eskuragarri egon behar du. Hirugarrena, kopiatu ahal izatea. Eta laugarrena, aplikazioa hobetu eta hobekuntza horiek argitaratzea.

Lizentzia motak

Software librea lizentziatzeko orduan aukera asko daude, lizentzia guztiak OSI (Open Source Iniciative) erakundearen web gunean topa daitezke. Lizentziarik erabilienetakoa GNU GPL dela esan daiteke. Bertan, egileak bere eskubideak mantentzen ditu, eta softwarearen aldaketa eta birbanaketa baimentzen ditu bere zentzu murritzenean. Horrela, GNU GPL lizentzia ez duten osagai edo moduluek ezin dute lizentzia hori duen software baten zati izan. GNU GPL duen lizentzia, lizentzia horren menpean soilik birbana daiteke, ezin da beste edozein lizentzia erabili horretarako.

MPL (Mozilla Public License) lizentzia ere asko erabiltzen da. Bere garaian, Netscape enpresak bere nabigatzaile ezaguna askatzeko erabili zuen lizentzia hori, eta hortik sortu zen Mozilla proiektua. MPL lizentziak, GNU GPL sortzen duen efektu birala sahiesten du, hau da, MPL lizentzia duen software batetik abiatuz sortzen den beste batek ez du zertan MPL lizentzia mantendu. Arrazoi horregatik, GNU GPL lizentziaren aldekoek ez dute begi onez ikusten MPL lizentzia.

Komunitatea

Software librearen munduan oso ohikoa da garatzaile komunitate bat izatea proiektuaren inguruan. Komunitate horietako partaideak normalean ez daude toki fisiko berdinean, eta, ondorioz, Internet bidez jartzen dira harremanetan. Softwarearen garapenean programatzen den iturburu kodea ere Interneteko web gune espezifiko batzuetan gordetzen da. Horietan gordetzen dira garapeneko bertsio desberdinak eta besteak beste, bertatik kudeatzen da aurkitzen diren akatsen zuzenketa. Web gune horietan ezagunena SourceForge da, bertan ia 180.000 proiektu daude erregistraturik. Bertatik kudeatzen dira, esate baterako, eMule eta Azureus aplikazioak.

Software librea garatzen duten komuninateetan parte hartzeko arrazoiak asko izan daitezke, baina garrantzitsuak hauek dira: merkatuan lehiatzeko abantaila, garapenak lankidetzan egiteko beste era bat, software lehiakorra guztien eskura jartzeko era eta abar.

Esan beharrik ez dago software librearen eredua gero eta gehiago zabaltzen ari dela, zentzu horretan administrazio publikoan ere hasi dira proiektu batzuk ikusten. Hala ere, bide luzea dago egiteko, eta tartean oztopo bat baino gehiago gainditu beharko dira.