laino guztien gainetik

Irakurri dut Aemet-eko (Agencia estatal de meteorología) informea eta Zumaian 137 km/h-ko bolada bat neurtu dute, baina datu hori ez da Gipuzkoako boladarik handiena. Adibidez, Euskalmeteko Jaizkibeleko behatokian 159,5 Km/h-ko bolada neurtu da. Dena den, egia da behatoki hori 500 metroko altueran dagoela Jaizkibel mendian. Zumaiko datu hori kostaldeko beste datuekin konparatuz nahiko datu berdintsuak ikusi ditugu. Adibidez, Pasaiako portuan 134,3 km/h-ko abiadura neurtu da eta Zarautzen 127,7 km/h-koa (bi behatoki hauek Euskalmetekoak dira, Zumaikoa berriz Aemet-ekoa).

Denon ahotan ibili da adierazpen teknikoa, “ciclogénesis explosiva”, euskaraz bapateko ziklogenesia deitu diot. Zer da hori? Ba ziklogenesiak depresio bat sortzea esan nahi du eta bapatekoa (explosiva) azkar sortu dela. Hau da, depresio bat sortu zen bi aire masa ezberdinen mugan (gure latitudeetan beti gertatzen den bezala) baina normalean gertatzen dena baino azkarrago sakondu zen. Hori aire masa subtropikal epel bat eta goi latitudeetatik asko jaitsi zen aire masa hotz baten elkartzeagatik gertatu zen. Gero gainera, bere ibilbidea mendebaldetik ekialdera izan zen eta Kantauri itsaso osoa zeharkatu zuen, gure lurraldetik oso hurbil.  

Horrela, izan genuen haizetea izugarria izan zen. Egia esan, horrelako fenomenoa ez da arraroa, urtero gertatzen da, baina arraroa dena bere ibilbidea da. Aspaldian, horren gertu ez da horrelako depresiorik pasa. Nik gogoratzen dudan azkena 1999-eko abenduaren 27an gertatu zen eta izena ere jarri zitzaion, Lothar izena. Hura honen oso antzekoa izan zen, baina orduan 3 hildako izan ziren Euskal Herrian eta zauritu asko.

Horrelako fenemenoak ez dute zerikusirik hurakanekin. Hurakanak oso itsaso epela duten tokietan gertatzen dira eta ez bi aire masa ezberdin elkartzeagatik, baizik eta ur lurrun asko kondentsatzen denean, orduan askatzen den beroak (calor latente) atmosfera ezegonkortzen duelako. Hau da, hurakanen elikagaia itsaso beroak dira, eta bereziki toki horietan lurrunketagatik dagoen ura gas egoeran.

Zikloi hitzak esan nahi duena da presio gutxiko gune bat dagoela. Beraz, kasu honetan terminu hau ondo erabilia dago, baina ez da nahastu behar Japonen zikloi hitzarekin adierazi nahi dutenarekin. Japonen zikloi hitza hurakan hitza bezalaxe erabiltzen dute. Beraz, gure kasuan ez da hurakanik izan, baina bai bapateko ziklogenesia, hau da zikloi bat sortzea eta azkar sakontzea. Larunbateko zikloiaren erdigunean 1001 mb izatetik 963 mb izatera pasa zen 24 ordutan eta bapateko ziklogenesia erabiltzeko 20 mb baino gehiago sakondu behar da 24 ordutan, beraz ondo erabilita dago terminu hori.

 Ez dakit garbi utzi dudan zerbait, baina nahi duzuen guztia galdetu eta saiatuko naiz argiago adierazten.

Kontuz haizearekin. Depresio sakon bat oso hurbil pasako da eta honek hego-mendebaldeko haize bortitza eragingo du bihar gauean eta gero ipar-mendebaldera egingo du. Biraketa momentuan haizea asko indartu daiteke eta kalteak eragin ditzake. Beraz, kontuz. Kalera erori daitezkeen gauza guztiak ondo lotu.

Depresio horren mugimendua zaindu beharra dago, zeren bere ibilbidea pixka bat aldatzen bada hobera edo okerrera egin dezake egoerak, baina momentu honetan 120 km/h-ko boladak espero daitezke.

Gainera, itsasoa era asko zakartuko du haize honek eta olatu handiak espero dira momentu horretan. 8 edo 9 metroko haize olatuak egon daitezke. Ipar-mendebaldeko hondoko itsasoak 4 metroko olatuak altxatuko ditu, baina haize indartsu horrek esandakoa handiagoak.

Isobara mapa ikustea gustatzen zaizuenentzat hemen duzue mapa eta depresioa ikusi dezakezue gure tokitik gertu.

Albiste moduan aipatzeko gauza bat olatuak izango dira. Bihar 4 eta 5 metroko olatuak ikusiko ditugu, larunbatean 2 eta 3 metro bitartekoak, baina igande eguerditik aurrera 7 metroko olatuak egon daitezke, puntualki 8 edo 9 metrokoak. Gainera, egoera hau hurrengo asteko hasieran mantendu egingo da. Beraz, ikuskizuna polita izango da, ikusgarria. Marea biziak ez direnez egun horietan, gerta daitezkeen kalteak txikiagoak izango dira, baina hala ere kalteak gertatzeko aukera badago. Kontuz olatuekin!! Dena den, ikusteko aukera baduzue aprobetxatu eta argazki batzuk atera.