laino guztien gainetik

Bihartik aurrera tenperatura jaisten hasiko da eta goi latitudeetatik aire masa oso hotz bat iritsiko da Euskal Herrira. Gainera ipar haizea nagusituko denez, prezipitazioa ez da faltako. Beraz, elurte benetan handiak izateko aukera dago, batez ere mendietan, baina ez hor soilik. Ematen du, hilaren 7tik aurrera kostaldean ere zuritu dezakeela, eta gainera oraingoan ipar eta ipar-mendebaldeko haizea ibiliko denez, Gipuzkoako kostaldean elurra egin dezake. Horrela, eta orain ditugun datuekin 8an edo 9an Zumaiako hondartza zurituta ikusi dezakegu. Dena den, iragarpenak aldatu daitezke eta beraz iragarpenak tentuz jarraitzeko gomendioa ematen dizuet.

Laburtuz, hotza eta elurra lagako dizkigute erregeek, baina esandakoa bereziki 7,8 eta 9an. Ikusiko dugu.

Esaten nuen lehengo ostegunean aste honetarako udazkeneko lehen denboralea zetorrela, eta etorri da. Itsasoa oraindik gehiago zakartuko da gaur arratsaldean eta marea biziak direnez, ederki joko dituzte olatuek bazter guztiak. Ikusteko polita izango da baina kontuz ibili, argazkiak ateratzeko ere ederra. Olatuak 7 metrokoak izan daitezke eta puntualki zertxobait altuagoak. Haizea ere gogor dabil eta gaur gauean oraindik gehiago indartuko da, 90 Km/h-ra hurbilduz Zumaian. Gainera euria ere aipatzekoa izango da, bereziki bihartik aurrera. Hurrengo bost egunak kontuan hartuz 200 mm baino gehiago pilatzeko aukera dago, beraz euria gogotik egitea espero da. Gainera, biharkoan ekaitzak eta txingorra ere agertu daitezke.

Asteburua ere euritsua eta haizetsua izango da, olatuak ere berriro 7 metrora iritsi daitezke.

Egia esan, komentatu nuen ostegunean, ostiralak uholde arriskua izateko itxura bazuela, eta halaxe gertatu zen Bizkaiko kostaldeko eta Iparraldeko zenbait tokitan. Bereziki, Bermeon 172 mm pilatu ziren, ia guztia 4 ordutan eta gainera ordubetean 51 mm. Hor arazoak izan zituzten, baita ere Baionan 200 mm baino gehiago jaso zirelarik. Zumaian euri asko egin zuen eta 60 mm jaso ziren.

Egoera hau uda lehor baten ondoren etorri denez, ondorioak ez dira izan oso larriak, zeren eta lurrak ur asko xurgatu du, erreketara joan beharrean, baina euri aldetik gutxitan gertatzen da ostiralean gertatutakoa. Oro har, 80 mm-tik gora jaso zen Kantauri isurialdean eta Araban ere 60 mm-tik gora. Euria normal egin balu ordura arte, ondorioak larriagoak izango ziren.

Euri kantitate hau egiteko egoera aproposa izan zen. Alde batetik aire hotza goi geruzetan, depresio isolatu bat (Depresión Aislada en Niveles Altos). Behe geruzetan ipar haizea eta gainera itsasoko ura oraindik altu dagoen urte sasoia, hezetasun handia sartuz Euskal Herrira. Beraz, aire masa epela eta hezea behe geruzetan eta aire hotza goi geruzetan. Honek ezegonkortasun handia eragiten du ekaitz zaparradak eraginez eta ur-jasa handiak ekarriz.

Aste honetan antizikloia hurbilduko zaigu, baina asteazkenean igerriko ditugu bere ondorioak. Asteazkenetik aurrera eguzkia eta tenperatura atseginak izango dira nagusi (20 eta 25 ºC bitartean). Gaur eta bihar ipar haizearekin eta euriarekin jarraitu beharko dugu

Bihar Kontxako kanporaketa jokatuko da Kontxako uretan eta ea Zumaiak sortea duen. Behintzat itsaso barea ez da izango eta horrekin beharbada aukera gehiago daude ustekabeak emateko.

 Arratsalderako haizea dexente baretuko da eta ipar-mendebaldekoa izango da 5 – 10 km/h-ko batazbesteko abiadura. Beraz, itsas haizea ez da izango oso garrantzitsua, baina hondoko itsasoak 2 eta 3 metro bitarteko olatuak altxatuko ditu eta honek ikuskizun polita utziko digu, zeren eta olatuak hoberen hartzen dituenak, sailkatzeko aukera handiagoak izango ditu.

Sorte on Zumaiari eta aupa Zumaia

Irakurri dut Aemet-eko (Agencia estatal de meteorología) informea eta Zumaian 137 km/h-ko bolada bat neurtu dute, baina datu hori ez da Gipuzkoako boladarik handiena. Adibidez, Euskalmeteko Jaizkibeleko behatokian 159,5 Km/h-ko bolada neurtu da. Dena den, egia da behatoki hori 500 metroko altueran dagoela Jaizkibel mendian. Zumaiko datu hori kostaldeko beste datuekin konparatuz nahiko datu berdintsuak ikusi ditugu. Adibidez, Pasaiako portuan 134,3 km/h-ko abiadura neurtu da eta Zarautzen 127,7 km/h-koa (bi behatoki hauek Euskalmetekoak dira, Zumaikoa berriz Aemet-ekoa).

Denon ahotan ibili da adierazpen teknikoa, “ciclogénesis explosiva”, euskaraz bapateko ziklogenesia deitu diot. Zer da hori? Ba ziklogenesiak depresio bat sortzea esan nahi du eta bapatekoa (explosiva) azkar sortu dela. Hau da, depresio bat sortu zen bi aire masa ezberdinen mugan (gure latitudeetan beti gertatzen den bezala) baina normalean gertatzen dena baino azkarrago sakondu zen. Hori aire masa subtropikal epel bat eta goi latitudeetatik asko jaitsi zen aire masa hotz baten elkartzeagatik gertatu zen. Gero gainera, bere ibilbidea mendebaldetik ekialdera izan zen eta Kantauri itsaso osoa zeharkatu zuen, gure lurraldetik oso hurbil.  

Horrela, izan genuen haizetea izugarria izan zen. Egia esan, horrelako fenomenoa ez da arraroa, urtero gertatzen da, baina arraroa dena bere ibilbidea da. Aspaldian, horren gertu ez da horrelako depresiorik pasa. Nik gogoratzen dudan azkena 1999-eko abenduaren 27an gertatu zen eta izena ere jarri zitzaion, Lothar izena. Hura honen oso antzekoa izan zen, baina orduan 3 hildako izan ziren Euskal Herrian eta zauritu asko.

Horrelako fenemenoak ez dute zerikusirik hurakanekin. Hurakanak oso itsaso epela duten tokietan gertatzen dira eta ez bi aire masa ezberdin elkartzeagatik, baizik eta ur lurrun asko kondentsatzen denean, orduan askatzen den beroak (calor latente) atmosfera ezegonkortzen duelako. Hau da, hurakanen elikagaia itsaso beroak dira, eta bereziki toki horietan lurrunketagatik dagoen ura gas egoeran.

Zikloi hitzak esan nahi duena da presio gutxiko gune bat dagoela. Beraz, kasu honetan terminu hau ondo erabilia dago, baina ez da nahastu behar Japonen zikloi hitzarekin adierazi nahi dutenarekin. Japonen zikloi hitza hurakan hitza bezalaxe erabiltzen dute. Beraz, gure kasuan ez da hurakanik izan, baina bai bapateko ziklogenesia, hau da zikloi bat sortzea eta azkar sakontzea. Larunbateko zikloiaren erdigunean 1001 mb izatetik 963 mb izatera pasa zen 24 ordutan eta bapateko ziklogenesia erabiltzeko 20 mb baino gehiago sakondu behar da 24 ordutan, beraz ondo erabilita dago terminu hori.

 Ez dakit garbi utzi dudan zerbait, baina nahi duzuen guztia galdetu eta saiatuko naiz argiago adierazten.

Kontuz haizearekin. Depresio sakon bat oso hurbil pasako da eta honek hego-mendebaldeko haize bortitza eragingo du bihar gauean eta gero ipar-mendebaldera egingo du. Biraketa momentuan haizea asko indartu daiteke eta kalteak eragin ditzake. Beraz, kontuz. Kalera erori daitezkeen gauza guztiak ondo lotu.

Depresio horren mugimendua zaindu beharra dago, zeren bere ibilbidea pixka bat aldatzen bada hobera edo okerrera egin dezake egoerak, baina momentu honetan 120 km/h-ko boladak espero daitezke.

Gainera, itsasoa era asko zakartuko du haize honek eta olatu handiak espero dira momentu horretan. 8 edo 9 metroko haize olatuak egon daitezke. Ipar-mendebaldeko hondoko itsasoak 4 metroko olatuak altxatuko ditu, baina haize indartsu horrek esandakoa handiagoak.

Isobara mapa ikustea gustatzen zaizuenentzat hemen duzue mapa eta depresioa ikusi dezakezue gure tokitik gertu.