San Pedro Abesbatza Kantuz Kantu…

Joan zen martxoaren 19an Arrasaten izan ginen kantari. Kontzertu hartan eskainitako hiru obra entzuteko aukera izango duzue, Goikobaluko kide batek egindako grabaketari esker. Ikusiko duzuenez oso obra ezberdinak abestu genituen.

O Bone Jesu

Motete honen egilea Joanes de Antxieta izan zela aipatu dugu beti, nahiz eta bere egiletza ez dagoen ziurtatuta. Obra sakroa da eta idatzi zen garaiko gai garrantzitsu bat lantzen du, heriotza onaren gaia.  Erdi-aroaren amaieran eta Errenazimenduaren hasieran kokatu dezakegu obra hau, horregatik garai hartako estilo sinbolikoaren hainbat adibide aurkitzen ditugu bertan. Hasieran,  ahotsak doinu bera kantatzen sartzen dira, imitazio-estilo batean. Horrelakoetan egileak hunkipena sortu nahi du: O bone Jesu illumina oculos meos (O Jesus ona, argi itzazu nire begiak). Honen ondoren bicinias deituriko formula bat aurkitzen dugu, lehenbizi sopranoak eta kontraltoak bakarrik abesten dute eta gero gizonek erantzuten diete. Formula hau zerbait irakatsi behar denean erabiltzen da, kasu honetan testuak hau esaten digu: heriotzak ez dezan garaipena lortu, etsaiak ez dezan adierazi: Irabazi egin diot. Esaldiaren amaieran, ordea, ahots guztiak agertzen dira, indarra emateko.

Estilo polifonikoa esaldi gehienetan ikusi daiteke, ahots ezberdinek egiten dituzte mugimenduekin eta sarrera ezberdinekin. Une batean, ordea, guztiz homofonikoa bihurtzen da idazkera: O Messias, gainera silaba bakoitza nota luze batean dago. Guzti honekin esaten dena indartu nahi da.  Une honetatik aurrera berriro mugimendua dator, batez ere azken hitzetan nabarmenduko dena: hitz egin ezazu nire hizkuntzan, erakutsi iezadazu nire amaiera (helburu bezala ere hartu daiteke).

Heriotzaren inguruan hitz egiten duen arren oso estilo garbia erabiltzen du, argitsua esan daiteke. Garai hartako pertsonen helburu handiena baitzen bere barruarekin heriotza lasai eta baketsu bat izatea.

[audio:http://baleike.com/spabesbatza/files/2011/04/o-bone-jesu-arrasate-2011.mp3|titles=O bone Jesu|artists=Joanes Antxieta]

Ich liebe dich

Eta polifonia sakrotik Beethovenen lied batera pasako gara. Lieder-ak Alemania eta bere inguruko herrialdeetan abesten den kantu mota bat da. Berez bakarlari eta pianoarentzat idatziak egoten dira, Beethovenek horrela idatzi zuen entzungo duzuen “Ich liebe dich” (Maite zaitut), guk gizonezko hiru ahotsetara idatzitako moldaketa batean eskaini genuen arren.

Abesti hauetan hitzak garrantzi handia izaten dute eta gehienetan olerkari baten lanean oinarrituta egoten da. Egitura aldetik A-B-A’ + Coda dela esan daiteke. Zer esan nahi du honek? Pianoaren sarreraren ondoren, doinu bat agertzen da (A doinua) eta zati honek olerkiaren lehenengo 5 lerroak barne hartuko ditu. Ez da opera-doinu bat eta hobeto aztertzen badugu, hiru zatitan banatu dezakegu (1,2,3 formula erabiltzen du). Lehengo lerroan Ich liebe dich, so wie du mich zati honen motiboa agertzen da (1, adi). Bigarren lerroan Am Abend und am Morgen, gai bera agertzen zaigu baina ahotsetara banatuta egoteaz gain ez da berdina (2, prest). Bi aldiz aurkeztu ondoren hirugarren esaldian  Noch war kein Tag, wo du und ich zabaldu egiten da (3, ja!), azken esaldian dena lasaitasunean biltzen den arte: Nicht teilten unsre Sorge.

Pianoak berriro bigarren gaiaren doinua aurreratzen digu (B zatia). Barne egitura bera dauka, kasu honetan gehien zabaltzen den zatian moldatzaileak “gauza berriak” ekartzen dizkigun arren, lehenengo eta bigarren ahotsak “bakarlarien” elkarrizketa bat egiten dute. Honen ondoren berriro A zatia agertuko da, inolako loturarik gabe. Dena bildu behar zenean ordea aldaketa bat dago (horregatik A’ izena ematen zaio): Gott schütze dich, erhalt dich mir, Schütz und erhalt uns beide. Esaldi honen gainean ere egingo da lied-aren coda (amaiera). Lehenengo esaldian “Jainkoak babesten zaitu, nigan gordetzen zaitu” tentsio handiena sortzen da, doinua abestiko nota agudoetara ailegatzen delarik. Bigarren esaldia jarraian hiru aldiz errepikatuko da kasu honetan pianoak goitik beste doinu bat joko duelarik. Azken errepikapenean berriro ere jolaz bera egiten du, doinua “ireki” egiten azkenengo notetan berriro biltzeko (erregistro grabeago batean).  Pianoak ematen dio amaiera aurretik esandakoa baieztatzen bezala.

[audio:http://baleike.com/spabesbatza/files/2011/04/ich-liebe-dich-arrasate-2011.mp3|titles=Ich liebe dich|artists=Ludwig van Beethoven]

Usaiak

Maitasun abesti batetik, beste maitasun abesti batera joango gara. Mikel Urdangarinek bere lehen diskoan argitaratutako abesti bat da. Aurreko kasuan bezala hitzek garrantzi handia dute eta gehienetan doinua hauen menpe jartzen da. Egitura aldetik nahiko sinpleak izaten dira kantautoreen abestiak, kasu honetan bezala estrofak eta errepikatzen den estribillo batek osatzen dutelarik. Horrela ikasteko errazak egiten dira, ekitaldietan entzulegoak ere parte-hartzeko aukera izaten duelarik.

Eskaini genuen moldaketa honetan estrofak ahots bakarlariarentzat idatzita dago, koruak zenbait estrofetan “koltxoi harmoniko” bat egiten duelarik. Estribilloan ordean koruak hartzen du doinua. Urdangarinen grabaketan gitarra soil bat eta biolontxelo bat agertzen baldin badira, kasu honetan pianoa eta gitarra izan genituen oinarri erritmiko giza eta eskuko soinu bat zen bat uneetan bakarlariekin elkarrizketa bat sortzeko.

[audio:http://baleike.com/spabesbatza/files/2011/04/usaiak-arrasate-2011.mp3|titles=Usaiak|artists=Mikel Urdangarin]

Aurten Arrasateko Goikobalu Abesbatzarekin egingo dugu elkar-trukea. Ibilbide andiko taldea dugu, proiektu askotan dabilena. Gaur egun Donajakue bidean zehar kontzertuak eskaintzeaz gain euskal musika biltzen duen bigarren CD baten grabaketan dabiltza murgilduta. Arrasate Musikal-eko orkestrarekin ere askotan abesten dute “Carmina Burana” bezalako obrak eskainiaz.

Lan guzti hauek medio, ez dugu oraindik finkatu noiz etorriko diren Zumaiara, ziurrenik irailetik aurrera izango delarik. Guk, berriz,  datorren larunbatean hilak 19an, eskainiko dugu gure emanaldia. Hasiera batean parrokian izango zela iragarrita zegoen arren, azkenean bertako San Francisco  konmentuan izango da, arratsaldeko 8retan.

Ikusi dezakezuen bezala, kontzertua abesti sakroekin hasiko dugu, gero doinu herrikoietara joko dugu, hauen artean Javier Busto musikagile hondarrabitarraren “Tres nanas cántabras” azpimarratu nahi genuke, lehenengo aldiz abestuko baitugu. Kontzertuaren amaiera aldera doinu modernoagoak izango ditugu:

Zuzendaritza Amaia Aldalurren esku egongo da eta alde instrumentalean arituko dira: Mari Carmen Azpeitia (pianoa), Manu Aguilar (gitarra eta charangoa) eta Arri Chamorro (eskusoinua). Guztiak zaudete kontzertu honetara gonbidatuak. Amaitzeko musika pixka bat, oraingoan Goikobalu Abesbatzaren eskutik. Aurten, Jesús Guridiren heriotzaren 50. urteurrena ospatzen denez hemen duzue berak moldaturiko euskal doinu bat, “Maitasun atsekabea”.[audio:http://baleike.com/spabesbatza/files/2011/03/maitasun-atsekabea.mp3|titles=Maitasun atsekabea(J Guridi)|artists=Goikobalu Abesbatza]

Ia bi urte igaro dira, Musika Eskolako irakasle den, Ainhoa Francorekin ahots teknika lantzen hasi ginenetik. Eta lan honetan jarraitzen dugu astelehenero, arnasketa, bokalen kolokazioa, airearen kontrola e.a. Aurreko astean, hilak 26, 3 ordu luzez aritu ginen, oso emaitza interesgarriekin. Askori garrantzirik gabekoa irudituko zaion arren, kantatzea ariketa fisiko bat da eta abesten hasi aurretik beharrezkoa da beroketa saio bat egitea, gorputza eta ahotsa aktibatuz, martxan jarriz. Hau egin ondoren partituren gainean lanean hasi ginen. Saio honen helburua hori baitzen, datorren kontzertuan eskainiko ditugun bi lan (J. Atxietaren O bone jesu  eta L. Aranbururen Kitolis) teknikaren aldetik lantzea. Nolabait, ahots teknika abesterako orduan ondo aplikatzeko bidea aurkitzea. Hurrengo argazkian ikus dezakezue taldea, lanarekin izerdi franko bota ondoren….   

Eta hainbat ariketa egin ondoren, nola ez, ongi pasatzeko garaia iritsi zen. Autobusa hartu eta sagardotegira joan ginen, jan, edan eta, nola ez, abestera (ikasitako guztia kontutan hartuz, jakina). Hemen duzue argazki bat, “beste” une haien adierazgarri.

Euskal Herriko Abesbatzen elkarteko aldizkariak “KANTUZ” izena du. Bertan abesbatzen munduaren hainbat berri agertzen dira, batez ere, Euskal Herriko abesbatzen ingurukoak. Azken zenbakian, iazko azaroan eskaini genuen “Luis Urteaga gogoratuz…” ekitaldiaren berri zabala ematen da.

Alde batetik kontzertuaren aipamena egiten da eta bestetik Luis Urteagaren biografia ere irakurri daiteke. Hemen duzue deskargatzeko aukera. Eta kontzertuak musikaz osatuta daudenez, hemen duzue ekitaldi hartan grabaturiko Nemesio Otañoren “Cantantibus Organis” motetea.

[audio:http://baleike.com/spabesbatza/files/2011/03/cantantibus-organis-nemesio-otano.mp3|titles=Cantantibus Organis|artists=Nemesio Otaño]

Azkenik, aipatu ez dela Zumaiako abesbatzen inguruan agertzen den berri bakarra. Aipamen laburrena Beheko Plazako kideek Jaengo Mancha Real herrira egingo duten irteera aipatzen da, bertako abesbatzarekin burutzen ari diren elkartrukea medio.

Usadioari jarraituz, aurten ere Itziarrera egiten den erromesaldian parte hartuko dugu. Aurten otsailaren 6ean ospatuko da, elizkizuna 12etan izango delarik.

 Garai eta estilo ezberdineko obrak eskainiko ditugu. Sarreran Luis Aramburu musikagile gazteiztarraren “Hemen gatoz Jauna” abestuko dugu herriarekin batera.  Xabier Munibe Conde de Peñaflorida-ren “Irten ezazu”entzungai izango duzue, Kandelaria Eguna ospatzen baita eta egun horreterako idatzia izan baitzen. Aipatu behar genuke ordea, guk abesten dugun harmonizazioa ez dela berea, ziurrenik Jose Maria Altunarena izango delarik.

 Hemen duzue abestia Gabon Koruak abestua:

[audio:http://baleike.com/spabesbatza/files/2011/02/irten-ezazu-xabier-munibe.mp3|titles=Irten ezazu|artists=Xabier Munibe (Conde de Peñaflorida)]

Ofertorioan, berriz, Xabier Sarasola beasaidarraren “Ave Maria” eskainiko dugu eta jaunartzean Luis Urteagaren “Tota Pulchra”, iaz bere omenez eskaini genuen kontzerturako berreskuratutako obra. Lorenzo Perosi musikagile italiarraren “Prima Pontificalis” mezakoak izango dira abestuko ditugun Gloria eta Agnus Dei-a. Estreinaldi bat ere izango dugu, koruko partaide den Iker Gonzalezen “Santu” bat lehenengo aldiz eskainiko baitugu. Esan behar da “Santu” hau herriak eta koruak bost ahotsetara abesteko idatzia dagoela.

Elizkizunari amaiera emateko, herriarekin batera, Luis Urteagaren “Zeru ertz batetik” abestuko  dugu. Gure asmoei jarraituz, ohitura eta berrikuntza uztartu nahi izan ditugu egitarau honetan. Ea hurbiltzen zaretenok gustoko duzuen, hori baita gure asmoa.

Urtarilaren 10ean, Donostian, José Gonzalo Zulaika jaio zela 125 urte betetzen dira. 1908an, berriz, kaputxino bezala apaiztu ondoren, musika munduan ezaguna egin duen izena hartu zuen:  José Antonio de San Sebastián edota euskaraz Aita Donostia.

 Txikitatik aurkeztu zituen musikarako dohaiak eta 8 urte zituela bibolina ikasten hasi zen. 10 urte zituela batxillergoa burutzera, Lekarozen Aita Kaputxinoak zuten eskola famatura joan zen. Ikasketak bukatu ondoren bertan nobizio bezala satzea erabaki zuen. Ez zen ordea komentuan geratzen den horietakoa izan eta eskola bertako irakazle bezala jardun ondoren bere ikasketa musikalak zabaltzeko hainbat bidai burutu zituen.

Musikologo bezala lan handia egin zuen eta Resurrección Mª de Azkueren lanari jarraiki, hainbat doinu bildu zituen. Orduko eta gaur egungo musikagileek beraien moldaketen oinarri hartu dituztelarik, honen adibide dugularik Xabier Sarasolaren Neskatx ederra abestia. Euskararen inguruan ere lana egin zuen, euskaldun berria izanik, euskaltzain izatera iritxi zelarik.

Argi dago ordea, bere lan oparoena musikagintzan aurki dezakegula. Musika sakrari dagokionez, gregorianoa biziki maite eta ezagutzen zuela nabari daiteke, bere Requiem-ean gertatzen den moduan, korurako musikaren oinarri erabili baitzuen.  Organorako idatzitako obretan ere maiz agertzen dira doinu gregorianoak. Ez zen ordea musika sakrora mugatu, euskal musika oinarri harturik estilo ezberdineko obrak idatzi zituen: pianorako idatzitako Preludios Vascos, korurako egindako euskal doinuen moldaketak, orkestrarako idatzitako Meditación, Los Ferrones de Mirandaola, Acuarelas Vascas eta Rapsodia Bascongada.

Hemen dituzue bere musikaren bi adibide. Bietan abeslari Kup Taldea dugu, datorren abuztuan gure artean izango dena. Lehenengoa sakroa da, Agur Maria Aita Donostiari eskaini zioten Priez pour paix Cdan grabatu zutena. Bestea berriz, Tolosako Nazioarteko Txapelketan abestu zuten Iru txito doinuaren moldaketa.

Egunak joan eta egunak etorri, beste urte bat igaro da gure talaia hau ireki genuenetik eta urtearen hondarretan gaudenez, egindakoari begiradatxo bat botatzeko une egokia dela uste dugu. Aurten izan ditugun emanaldiak aztertuz, aipagarria da estiloz zeharo ezberdinak izan diren ekitaldiak eskaini ditugula: Inauterietako gaurik hotzenean gure korua “Saint Peter’s Gospel Choir” bihurtu zen hura adibidez, ZUMBeko kideen laguntzaz gospel, jazz eta Rythm&Blues erritmoz gorputza mugitu arazi ziguna. Serioagoak ere izan ditugu, hemen sartuko genuke Luis Urteaga musikagilea gogoratzeko egin genuen kontzertu hura, bertan, berak organorako, abesbatzarako eta txisturako idatzi zuen musika ezagutzeko parada egon zelarik.

Ezin dugu ahaztu, jakina, abuztuko kontzertua, urtean zehar egiten ditugunen artean berezienetakoa baita. Aurten estilo desberdinez osatutako egitarau bat prestatu genuen. Bertan agertu zen, urtean zehar egindako lana, baita emakumeek eta gizonek, bakoitzak bere aldetik egindakoa ere. Hau gutxi ez balitz gizonek Beethovenen “Ich liebe dich” lieder-aren hitzekin borroka egin behar izan zuten. Kontzertu honetan, gainera, a capella kantatzeaz gain, pianoa, gitarra, tronpak eta klarineteak izan genituen lagun.

Hauez gain Beheko Plazako lagunekin emandako Udako Gau Kontzertua aipatu behar dugu, aurten Alondegiko obrak medio, Ardantzabideko plazan eskaini behar izan genuena. Aurtengo elkartrukea berriz Oiartzuna eraman gintuen, bertako udaletxean abestu genuelarik. Lartauneko lagunek, berriz, orain direla egun gutxi izan genituen gure artean, beraiekin batera egindako Gabon Kontzertuan. “Danok Kide” guraso elkarteari esker, Lasarteko Brigidetan kantatzeko aukera izan genuen, ez dugu ahaztuko bertako akustika zoragarria. Urteetan zehar, toki guztiz ezberdinetan aritu behar izan dugu, hemendik aurrera ere zezen plaza batean abestu dugula esan dezakegu, Garikoitz Mendizabalen deiari erantzunez, Zestoako Txistularien Alardean parte hartu baikenuen, jendez gainezka zegoen plaza batean. Gure helburuetako bat herriko beste taldeekin lankidetza sustatzea da, aipatutakoez gain, aurten ZUMBeko lagunek antolatzen duten Klarinete Maratoian ere parte hartu genuen, lagun giroan ospatzen den “Kafe Musikalean”.

Argi dago egindakoak aurrera ateratzeko hainbat lagunen beharra izan dugula eta, nola ez, guzti hau publikoki eskertzeko unea da: Beheko Plaza Abesbatza, Lartaun Abesbatza, ZUMB, Zumaiako Txistulari Banda, Susana Plumed eta Begoña Arrieta tronpa-joleak, Marixi Sesma, Jasone Etxebeste,Carlos Casadó eta Mikel Emezabal klarinete-joleak, Fernando Gonzalo organo-jolea, Zestoako Idiakaitz txistulari taldea eta Garikoitz Mendizabal. Baita ere bere argazkiekin edota bideoekin gure emanaldien berri emateko aukera eman digutenei egindako lana eskertu nahi genieke. Eta, jakina, komunikabideei, hauen artean Baleikeko taldeari eskaintzen diguten laguntzagatik.

Koru baten bidean ez dira denak fokuak eta eszenategiak  Egunez egun lana egin behar da, kantu berriak ikasi, ahotsa nola atera behar den ikasi. Astero egiten dugun lanaz gain, aurten David Azurzarekin igarotako goiz hura gogoratu nahi genuke, gorputza eta ahotsa, lurra eta airea, kantatzearen sekretua sinpletasuna baita.  Horretan gabiltza, eskerrak baita ere koruko kide guztiei egindako lanagatik, Amaiarengatik hasi eta kide guztiei.

Iaz 2009ra begira geratuko ez ginela esan gunean bezala, aurten ere asmo hau berretsi nahi dugu. Dagoeneko hasiak gara datorren urteko ekitaldiak planifikatzen, gauza berriak eskaintzeko asmoz. Hori bai, gure erroak ahaztu gabe. Honen harira esan, guk prestatu ditugun kontzertu guztietan beti izan dugula musikagile zumaiar edota gure herriarekin lotura handia izan zuen musikari baten lanen bat (moldaketak barne).

Diotenez irudiek hitzek baina balio handiago dute. Hemen duzue aurten eskainitako ekitaldietan ateratako argazkiekin egindako muntai bat. Abestiak Mario Benedetti Uruguaiko idazlearen hitzak ditu eta amaieran dioen bezala “y en la calle codo a codo, somos mucho más que dos”

Urte Berri On guztioi.

Gabonak usadioz betetako egunak dira, hoien artean agertzen zaigu Olentzeroren irudia. Gure mendietan bizi den ikazkin lodi honek kantu alaiak sortzeko parada eman du. Hemen duzue herrikoienetako bat Javi Busto musikagile hondarrabitarraren moldaketan. Grabaketa larunbatean eskaini genuen kontzertukoa da

Gabon zoriontsuak igaro ditzazuela!

Gabon egunak hurbiltzen ari dira eta Gabon kontzertuaren garaia iritsi da. Emanaldia abenduaren 18an, larunbata, arratsaldeko 8etan Parrokian izango da. Aurtengo honetan Oiartzungo Lartaun Abesbatzarekin batera eskainiko dugu kontzertu hau, udaberrian Oiartzunen egin genuen elkartrukearen bigarren zatia izanik.

Kontzertuari hasiera San Pedro Abesbatzak emango dio 7 gabon kanta abestuz:

• Belenen………………………………………….Valentin Manterola
• Angelus…………………………………………………..Josu Elberdin
• Non degun non…………………………………..Junkal Guerrero
• Gaueko izarra…………………………………………Iker Gonzalez
• Olentzero………………………………………….Harm: Javi Busto
• White Christmas………………………………………Irvin Berling
• Candombe de San Baltasar…………………Liliana Cangiano

Aipamen berezi bat egin nahi diogu Gaueko Izarra abestiari, gure korukide den Iker Gonzalezek eginikoa baita, erritmo desberdineko abestia, azken hamar urteetan Gabon Koruan abestua izan dena. Lehenengo zati honetan Mª Carmen Azpeitiaren laguntza izango dugu pianoarekin eta Amaia Aldalur izango da zuzendaria.

Bigarren zatian gure gonbidatu Oiartzungo Lartaun Abesbatzaren txanda izango da, beraien eskutik ondorengo errepertorioa izango dugu entzungai:

• O Sacrum Convivium………………………………….Luigi Molfino
• Ave Maria…………………………………………………Xabier Sarasola
• Blahoslovy Dushe Moja Hospoda………………Roman Hurko
• Laudate………………………………………………………Knut Knysdet
• Oi Bethleen…………………………………………………Aita Donostia
• Gaur gabon arratsa da………………….(Herrikoia: Zumarraga)
• Elurra mara-mara………………………Harm: Lorenzo Ondarra
• Aleluya…………………………………………………..Ignacio Mocoroa

Aipatu beharrekoa da Elurra  mara-mara-ren bakarlaria Moises Gonzalez izango dela eta zuzendaria berriz, Maddalen Dorronsoro.

Kontzertuari amaiera emateko eta ohiturei jarraituz, bi abesbatzak elkarrekin abestuko dugu. Lehenik Jesus Guridiren Ator, ator eta bigarren berriz Herbet Bittrichen Festejo de Navidad.

Testu honi bukaera emateko, zer hobe Balendiñe Albizu zumaiarraren olerki bat baino:

                                     Gabon giroaren oiartzun goxoak

                                     alde guzitan dira somatzen,

                                     neska-mutillak asiak dira

                                     Gabon abestian ikasten.

Gabon zoriontsuak eta Urte Berri On guztioi!

Abenduaren 8an Elizak Sortzez Garbiaren jaia ospatzen du. Garai batean gure herrian Luis Urteagaren “Tota Pulchra” motetea abesten zen eta aurten, egilearen heriotzaren 50. urtemuga ospatzen denez, Santa Zeziliako kontzerturako berreskuratu genuen. Ez da orduko bertsio bera, abesti hau ikasi zenean korua gizonez bakarrik osatua baitzegoen. Moldaketa hau koru mistorako idatzita dago eta Eresbil Artxibotik berreskuratu genuen. Hemen duzue kontzertu bertan, zuzenean, grabaturiko bideoa.

Aipatu baita ere, datorren abenduaren 18an Oiartzungo Lartaun abesbatzarekin batera Gabon Kontzertu bat eskainiko dugula. Datozen egunetan emango dugu ekitaldi honen berri zabalago bat.