Zibergela

PDF formatua Adobe Systems enpresak sortu zuen 1993an. Bere helburua erabiltzaile desberdinen artean dokumentuak partekatzea zen, plataformatik eta programatik independentea izango zena. Formatu horretan, irudiak, testua, letra-motak eta bi dimentsiotako bektore-grafikoak sar daitezke. PDF formatuak sortzeko eta irakurtzeko Acrobat suitea garatu zuen Adobek.

Urteetan PDF dokumentuek gero eta ezaugarri gehiago izan dituzte, eta horrek bere erabilera ere handiagoa izatea ekarri du. Hasieran formatuaren espezifikazioak itxiak baziren ere, jendeak PDFak irakurtzeko aplikazioak garatu izan ditu. 2008ko uztailetik aurrera, ofizialki estandar irekia izatea lortu zuen ISO 32000-1:2008 kodearekin.

Adobe Acrobat eta Reader

Hasiera batean guztia Acrobat izenaren azpian baldin bazegoen ere, gaur egun bi aplikazio bezala banatzen dira. PDF dokumentuak ikusteko software ezagunena Adobe Reader da dudarik gabe. Irakulearen bederatzigarren bertsioa dago kalean, eta pantailaren argazkiak egin edo dokumentuan bideoak sartzen uzten du. Orain artekoak bezala doan har daiteke.

Adobe Acrobat aplikazioa osoagoa da. PDF dokumentuak irakurtzeaz gain, sortzeko eta editatzeko ere balio du. Bulegotikako aplikazioekin sortzen diren dokumentuak PDF bihurtu nahi badira Acrobat izeneko botoia erabili behar da. Bertan azaltzen dira ematen dituen aukera guztiak. Bi PDF dokumentu bakar batean bihurtu nahi direnerako ere oso erabilgarria da. Horrez gain, formularioa sortzeko ere balio du. Acrobat aplikazioa ordainpekoa da, eta oinarrizko bertsioa 400 euro inguruan eskuratu daiteke.

Foxit

Azkenaldian ezaguna egiten ari den PDF tresna da Foxit. Bere ezaugarririk garrantzitsuenak abiatzeko behar duen denbora laburra eta bere arintasuna dira. Hainbat plataformatan erabil daiteke, hala nola Windowsen eta Linuxen. Dokumentuak ikusteko balio duen tresnak Foxit Reader izena du, eta horiek sortzekoak, berriz, Foxit Creator. Editatzeko balio duen tresna bat ere badu. Ikusten den bezala, PDF dokumentuekin eragiketa desberdinak egiteko balio duten tresna interesgarriak ditu Foxit etxeak. Tresna horiek, batzuk doakoak eta beste batzuk ordainpekoak dira.

OpenOffice 3

Software libreko bulegotika suite ezagunenak ere baditu PDF dokumentuak kudeatzeko hainbat tresna. Ezagunena bertsio batzutatik gehitua duena da, OpenOfficen irekita dagoen dokumentua PDF bihurtzeko aukera, hain zuzen ere. Horretarako, tresna-barran PDF jartzen duen botoi bat dakar. Baina hirugarren bertsioarekin batera pauso bat harago joan da. Azken bertsioan, PDFak irakurri eta editatzeko aukera dago. Horretarako, OpenOffice instalazio estandarrari luzapen bat gehitu behar zaio, Sun PDF Import Extension izenekoa, hain zuzen ere. Hori hartu eta instalatu ondoren, edozein PDF dokumentu ireki, alda eta gorde daiteke. Oraingoz, horretarako Draw eta Impress aplikazioak erabiltzen ditu, baina etorkizunean Writer erabiltzeko aukera jartzeko asmoa dago. Oraindik Beta bertsioa den arren, argi dago denbora gutxi barru OpenOfficerekin PDF dokumentuen gaineko eragiketa asko egin ahal izango direla.

OpenOffice-en txantiloi biltegian ekintza askotarako balio duten txantiloiak aurkitu daitezke: aurkezpen bat egiteko, fakturak egiteko, orduen kontrola eramateko, gutun bat sortzeko eta abar. Dokumentu bat hasterako orduan lana erraztu dezaketen txantiloiak dira. Biltegia jardueraka sailkatua dago, eta txantiloiak ondorengo multzotan sailkatzen dira: lana, hezkuntza eta norberaren gaiak. Horien barnean azpimultzoak ere badaude. Erabiltzaileek ondoen baloratu dituzten ordenan ere eska daiteke, eta etiketen arabera ere bai. Norberak bere txantiloiak besteen esku jarri nahi baditu, horretarako formularioa ere eskaintzen du. Dokumentu edo aurkezpenen baten diseinu berri bat sortzen hasi aurretik begiratzea gomendatzen da.

Aurreko astean hasitako gairekin jarraituz, artikulu honetan euskaraz erabil daitezken bulegotika-suiteak azalduko dira. Microsoft Office eta OpenOffice dira ezagunenak, eta biak erabil daitezke euskaraz.

Bulegotika aplikazioak, ordenagailua erabilera pertsonala erabiltzen hasi zenean sortutakoak dira. Lehenengo suiteak IBM eta antzeko etxe handiek kaleratu zituzten. Berez, barnean duten aplikazio-multzoa ez dago zehaztuta, baina ohikoenak hiru aplikazioak biltzen dituzte: testu prozesatzailea, kalkulu-orriak eta aurkezpenak egitekoa. Batzuek marrazketarako tresna ekartzen dute edota datu-basea kudeatzeko aplikazioa.

OpenOffice

Kode irekian dagoen bulegotika-suite ezagunena da gaur egun. Duela aste batzuk kaleratu zen Openoffice 3.0 bertsioa, eta handik gutxira euskarazko bertsioa ere eskuragarri jarri zen. Kode irekiko aplikazio gehienek bezala, garatzaile eta erabiltzaile komunitate zabala du atzean. Horrek, etengabe zuzenketak eta hobekuntzak egitea ekartzen du. Ez da ahaztu behar bulegotika-suite oso hau doakoa dela.

Euskarazko bertsioa garatzen ere ari da talde bat, eta Zundan enpresa da koordinazio orokorraz arduratzen dena. 2.2.1 bertsioa arteko lokalizazioak Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politika Sailburuordetzak diruz lagundu zituen. Baina ordutik aurrera Zundan enpresak egin ditu lokalizazio-lanak, eta bertsio berri honetarakoak musu-truk gainera.

Openoffice euskaraz jartzeko, lehen aplikazio osoa deskargatu behar zen, ez zegoen beste modurik. Baina azken bertsioetan hori aldatu egin da, eta orain hizkuntza-pakete egokia hartuta ere egin daiteke. Horrela, OpenOffice bertsio berria euskaraz har daiteke oso-osorik, eta, erdarazko bertsio berria izanez gero, hizkuntza paketea hartzearekin aski da. Instalatzerako orduan ez du inongo misteriorik, erraz burutzen den prozesua jarraitu besterik ez da egin behar. Behin hizkuntza-paketea instalatu ondoren, interfaze osoa euskaraz erakusten da, eta erabiltzen hastea besterik ez da geratzen.

Microsoft Office

Azken hamar urtean gehien erabili izan den bulegotika-suitea izan da dudarik gabe. Bere testu prozesatzailea (Word) eta kalkulu-orria (Excel) oso ezagunak eta erabiliak izan dira. Gaur egun ere gehien bera erabiltzen da, baina OpenOffice hortzak erakusten ari zaio azken aldian.

Euskarazko lokalizazioak Office 2000 bertsioarekin hasi ziren. Garai hartan aplikazio osoa erosi behar zen euskaraz erabili ahal izateko, ez zegoen hizkuntza paketerik. Baina Office 2003 bertsioaz geroztik, euskarazko hizkuntza paketea eskaintzen da. Gaur egun, Office 2003 eta 2007 bertsioak jar daitezke euskaraz. Horretarako, Eusko Jaurlaritzaren webgunera jo behar da, euskarazko bulegotika atalera. Han daude hizkuntza paketeen estekak, eta osos erraz hartu eta instalatu daitezke.

Zuzentzaile ortografikoa
Bulegotika aplikazioetan erabiltzen den osagai garrantzitsuenetakoa da zuzentzaile ortografikoa. Nahiz eta normalean testu-prozesatzailean erabili, beste aplikazioetan ere erabil daiteke. Euskarak ere badu berea, XUXEN izenekoa, eta artikulu honetan aipatu diren bi suitetarako bertsioak daude.

OpenOffice-en instalatzeko, orain arte nahiko korapilatsua bazen ere, bertsio berrian asko erraztu dute. Gehigarri bezala instalatzen da, horretarako nahikoa da XUXEN deskargatu eta gehigarriak kudeatzen diren menuan berri bat bezala sartzea. Behin hori egin ondoren, defektuzko hizkuntza euskara aukeratu eta handik aurrera euskaraz zuzenduko dira testuak.

Office-erako prestatutako XUXEN instalatzeko, aski da fitxategia jaistea eta klik bikoitza eginaz instalatzea. Gero, OpenOffice-en bezala, euskara hautatu behar da hizkuntza lehenetsi gisa.

Bulegotika-suitea erabiltzaile gehienen ohiko tresna dela esan daiteke, bai dokumentuak idazteko, kalkulu-orriak egiteko eta abarretarako. Beraz, sistema eragilearekin batera hori euskaraz jarriz gero, ordenagailuan erabiltzen diren osagaiak neurri handi batean euskaraz izango dira. Pixkanaka-pixkanaka, ari da ordenagailua euskaraz ikasten.

Software librean garatutako bulegotika aplikazio ezagunenak bere hirugarren bertsioa kaleratu du. Aurreko astetik dago hartzeko moduan OpenOffice 3.0. Berrikuntza asko dakartza bertsio berriak; batzuk esanguratsuak, gainera. Mac OSX plataformarako bertsio natiboa dakar, eta mac-zaleek eskertuko dute dudarik gabe. Horrez gain, ODF 1.2 dokumentu formaturako prestatuta dago, eta baita OpenXML dokumenturako ere. Kalkulu-orria, dokumentu bat pertsona batek baino gehiagok erabili ahal izateko prestatu da. Itxura aldetik ere berrikuntzak dakartza, eta interfazean aldaketak gehitu dira. Zuzentzaile ortografikoari dagokionez, orain gehigarri moduan instalatu daiteke, eta Xuxen jadanik instalatu daiteke.